ራሊ የዚህን ወቅት ዝግጅቶች እያጠና ነው
ገና ከልጆች ጋር በሽሬ እንዳሥላሴ
ሽሬ እንዳሥላሴ የሚለው ስም በትግርኛ የሥላሴ ቤት ማለት ነው። ከንጉሥ ዳዊት ዘመን ጀምሮ በጽሑፍ የተጠቀሰችው ይህች ከተማ ልደትን በጾም፣ በሻማና በዝማሬ ትቀበላለች።
የ2026 የገና ዝግጅቶች በኖቬምበር መጨረሻ ይደርሳሉ
በሽሬ እንዳሥላሴ የዚህን ዓመት የገና ዝግጅቶች ከእያንዳንዱ አዘጋጅ ጋር እያረጋገጥን ነው። ይመዝገቡ፣ ዝግጅቶቹ ይፋ በሚሆኑበት ቀን በኢሜይል እናሳውቅዎታለን።
ነጻ ነው። ዝግጅቶቹ ይፋ በሚሆኑበት ቀን ኢሜይል እንልክልዎታለን፣ ከዚያም በሽሬ እንዳሥላሴ የሚካሄዱ አዳዲስ ዝግጅቶችን በሳምንት አንድ ጊዜ እንልካለን። በማንኛውም ጊዜ ምዝገባዎን ማቋረጥ ይችላሉ።
የሽሬ እንዳሥላሴ ገና ታሪክ
በንጉሥ ዳዊት ጽሑፍ የተጠቀሰው የሥላሴ ቤት
ሽሬ እንዳሥላሴ በትግራይ ክልል የሰሜን ምዕራብ ዞን ዋና ከተማ ናት። ስሟ በትግርኛ ሽረ እንዳ ሥላሴ ሲሆን የሥላሴ ቤት ማለት ነው። ስለ ከተማዋ የመጀመሪያ ጽሑፍ ከ1382 እስከ 1412 በነገሡት በንጉሠ ነገሥት ዳዊት አንደኛ ከተረፉ ቻርተሮች በአንዱ ይገኛል። በ2007 ቆጠራ ነዋሪዎቿ 85 በመቶ ያህል ኦርቶዶክስ ክርስቲያኖች ነበሩ። ገና ታኅሣሥ 29 ቀን፣ ማለትም ጃንዋሪ 7 ይውላል፤ ልደትም ሦስት ቀን ይቆያል።
ሻማ በእጅ፣ ሦስት ዙር በቤተ ክርስቲያን ዙሪያ
ከሽሬ ነዋሪዎች 85 በመቶ ያህሉ ኦርቶዶክስ ስለሆኑ፣ የልደት ዋዜማ በከተማዋ አብያተ ክርስቲያናት ትልቅ ሥርዓት ነው። ቅዳሴው ከምሽቱ 12 ሰዓት ገደማ ተጀምሮ እስከ ሌሊቱ 9 ሰዓት ይዘልቃል። ምእመናን ሻማ ተቀብለው ቀስ ብለው በቤተ ክርስቲያኑ ዙሪያ ሦስት ጊዜ ይዞራሉ። ዘመናዊ የከተማ አብያተ ክርስቲያናት ሦስት ክብ ክፍሎች አሏቸው፤ ወንዶችና ወንዶች ልጆች ከሴቶችና ከሴት ልጆች ለይተው ይቆማሉ፤ ካህኑ ደግሞ በመካከለኛው ክብ ቅዳሴውን ያቀርባል።
ከበሮ፣ 1,953 ሜትር ከፍታ እና የራሷ አየር ማረፊያ
ሽሬ ከባሕር ጠለል በላይ 1,953 ሜትር ከፍታ ላይ ትገኛለች፤ በዓመት በአማካይ 905 ሚሊ ሜትር ዝናብ ታገኛለች። ከተማዋ የራሷ አውሮፕላን ማረፊያ አላት። ነዋሪዎቿ በ1994 ወደ 25,000 ነበሩ፤ በ2021 ቆጠራ 95,491 ደረሱ። በገና ሰሞን በኢትዮጵያ አብያተ ክርስቲያናት ካህናት ከበሮ እየመቱ በክብ ሆነው ይዘምራሉ፤ ይህ በተለይ በላሊበላ ይታወቃል። በሽሬም በልደት ቀን ብዙዎች ጫፎቹ ባለቀለም የሆነ ቀጭን ነጭ ነጠላ ይለብሳሉ።
የዛሬ ወጎች
- የ43 ቀን ጾመ ነቢያት: ከኖቬምበር 25 ጀምሮ ምእመናን በቀን አንድ የጾም ምግብ ብቻ ይመገባሉ፤ ሥጋ፣ ወተት እና እንቁላል አይበላም።
- በሻማ የሚደረግ ዙሪያ: በገና ዋዜማ ምእመናን ሻማ ይዘው በቤተ ክርስቲያን ዙሪያ ሦስት ጊዜ ይዞራሉ።
- ባለ ሦስት ክብ ቤተ ክርስቲያን: በከተማ አብያተ ክርስቲያናት ወንዶችና ሴቶች በተለያየ ክብ ይቆማሉ፤ ካህኑ በመካከል ያገለግላል።
- ነጠላ: ብዙዎች ጫፉ ላይ ባለ ቀለም መስመር ያለው ቀጭን ነጭ የጥጥ ጨርቅ ነጠላ ይለብሳሉ።
- ከበሮና ዝማሬ: ካህናት ከበሮ እየመቱ በክብ ሆነው ይዘምራሉ።
- ቡና እና የቤተሰብ ማዕድ: በበዓሉ ቀናት የቡና ሥነ ሥርዓትና የቤተሰብ ማዕድ ይካሄዳል።
ለልጆች አስገራሚ እውነታ
ሽሬ እንዳሥላሴ ማለት የሥላሴ ቤት ማለት ነው፤ በገና ዋዜማ ደግሞ ሰዎች በእጃቸው ሻማ ይዘው በቤተ ክርስቲያኑ ዙሪያ ሦስት ጊዜ ይዞራሉ።
በሽሬ እንዳሥላሴ ስለ ገና የሚነሱ ጥያቄዎች
በሽሬ እንዳሥላሴ ልደት መቼ ይከበራል?
ልደት ወይም ገና በኢትዮጵያ ታኅሣሥ 29 ቀን ይከበራል፤ ይህም በግሪጎሪያን አቆጣጠር ጃንዋሪ 7 ነው። ክብረ በዓሉ ሦስት ቀን ይቆያል። የ2026 የሽሬ የገና ዝግጅቶች በኖቬምበር መጨረሻ ይታከላሉ፤ ቀኖቹ እስከዚያ አልተረጋገጡም።
ሽሬ እንዳሥላሴ የሚለው ስም ምን ማለት ነው?
ሽረ እንዳ ሥላሴ የሚለው የትግርኛ ስም የሥላሴ ቤት ማለት ነው። ብዙ ሰው በአጭሩ ሽሬ ይላታል። ስሙ ልጆች በቀላሉ የሚያስታውሱት ነው፤ በቤተሰብ ውይይት ስለ ሥላሴ ቤት ስትናገሩ የከተማዋን የክርስትና ታሪክ ያስተዋውቃል።
ሽሬ እንዳሥላሴ የት ትገኛለች?
ሽሬ እንዳሥላሴ በሰሜን ኢትዮጵያ በትግራይ ክልል ትገኛለች። ከባህር ወለል በላይ 1,953 ሜትር ከፍታ ላይ ስትቀመጥ የሰሜን ምዕራብ ዞን አስተዳደር ማዕከል ናት። ቀደም ሲል የታህታይ ኮራሮ ወረዳ አካል ነበረች፤ ዛሬ ራሷን የቻለች ወረዳ ናት።
የሽሬ ስም የመጀመሪያ ጽሑፍ መቼ ነው?
ሽሬ ከተረፉት የንጉሠ ነገሥት ዳዊት አንደኛ ቻርተሮች በአንዱ ተጠቅሳለች። ዳዊት ከ1382 እስከ 1412 ነግሠዋል፤ ስለዚህ የከተማዋ ስም ከ600 ዓመት በላይ በጽሑፍ ተመዝግቧል። ይህ ለልጆች ሊነገር የሚችል ጥሩ የታሪክ እውነታ ነው።
ሽሬ ከዚህ በፊት የየትኛው ንዑስ ክልል ዋና ከተማ ነበረች?
ከ1941 ጀምሮ ሽሬ የሽሬ አውራጃ ዋና ከተማ ነበረች፤ ይህም እስከ 1995 የአስተዳደር ክልሎች እንደገና እስኪዋቀሩ ድረስ ቀጥሏል። ዛሬ የሰሜን ምዕራብ ዞን ማዕከል ናት። ልጆች ከተማዋ ለረጅም ዘመን የአካባቢው ማዕከል እንደነበረች ሲሰሙ ይኮራሉ።
በሽሬ ስንቱ ሰው ኦርቶዶክስ ነው?
በ2007 ቆጠራ መሠረት የሽሬ ነዋሪዎች 85.11 በመቶ ኦርቶዶክስ ክርስቲያኖች ሲሆኑ 14.67 በመቶ ሙስሊሞች ነበሩ። ስለዚህ ልደት በከተማዋ ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው ሰዎች የሚያከብሩት በዓል ነው፤ ጎረቤቶችም በዓሉን በአክብሮት ይከታተላሉ።
ሽሬ እንዳሥላሴ ስንት ነዋሪ አላት?
በ2021 ብሔራዊ ግምት የሽሬ ነዋሪዎች 95,491 ነበሩ። በ2007 ቆጠራ 47,284፣ በ1994 ደግሞ 25,269 ነበሩ። ከተማዋ በሁለት አሥርት ዓመታት ውስጥ ከእጥፍ በላይ አድጋለች፤ በልደት ቀን አብያተ ክርስቲያናቷን የሚሞሉ ሰዎችም በዚያው ልክ በዝተዋል።
በሽሬ የአየር ንብረት እንዴት ነው?
ሽሬ ሞቃታማ የሳቫና የአየር ንብረት አላት፤ በዓመት በአማካይ 905 ሚሊ ሜትር ዝናብ ታገኛለች። ገና በጃንዋሪ ደረቅ ወቅት ላይ ስለሚውል፣ ወደ ቤተ ክርስቲያን ለሚሄዱ ቤተሰቦች ቀለል ያለ የጥጥ ነጠላ ይመቻል፤ የሌሊቱ አገልግሎት ግን ሰዓታት ይወስዳል።
ሽሬ አየር ማረፊያ አላት?
አዎ፣ ሽሬ አውሮፕላን ማረፊያ አላት። ከተማዋን ከሌሎች ከተሞች ጋር የሚያገናኙ አንዳንድ መንገዶች በዕቅድ ወይም በግንባታ ላይ ናቸው። ለልደት ከሩቅ የሚመጡ ዘመዶች እነዚህን አማራጮች አስቀድመው ቢያጣሩ ይጠቅማቸዋል።
በገና ዋዜማ ሻማ ይዞ መዞር ምን ማለት ነው?
በኦርቶዶክስ አብያተ ክርስቲያናት በገና ዋዜማ ምእመናን ሻማ ተቀብለው በቤተ ክርስቲያኑ ዙሪያ ሦስት ጊዜ ቀስ ብለው ይዞራሉ። ሻማው የልደቱ ብርሃን ምልክት ነው። ልጆች ሻማ ይዘው ከወላጆቻቸው ጎን ሲሄዱ ማየት ያስደስታል።
በሽሬ አብያተ ክርስቲያናት ያሉት ሦስቱ ክቦች ምንድን ናቸው?
ዘመናዊ የከተማ ኦርቶዶክስ አብያተ ክርስቲያናት ሦስት ክብ ክፍሎች አሏቸው። ወንዶችና ወንዶች ልጆች ከሴቶችና ከሴት ልጆች ተለይተው ይቆማሉ፤ በመካከለኛው ክብ ደግሞ ካህኑ ቅዳሴ ያቀርባል። ልጆች ከየትኛው ክብ እንደሚቆሙ ወላጆች አስቀድመው ያስረዷቸው።
ካህናት በገና የሚመቱት ከበሮ ምንድነው?
ከበሮ በቤተ ክርስቲያን ዝማሬ የሚመታ ከበሮ መሰል ባህላዊ መሣሪያ ነው። በበዓሉ ወቅት በተለይ በላሊበላ ብዙ ካህናት በአብያተ ክርስቲያናቱ ከላይና ከታች በክብ ሆነው ከበሮ እየመቱ ይዘምራሉ። ይህን ድምፅ ልጆች ከሩቅ ሆነው ማዳመጥ ይወዳሉ።
በ43 ቀን ጾም ወቅት ምን ይበላል?
ጾመ ነቢያት ኖቬምበር 25 ይጀምራል፤ ምእመናን በቀን አንድ የጾም ምግብ ብቻ ይመገባሉ፤ ሥጋ፣ ወተት እና እንቁላል አይበሉም። ጾሙ ከልደት በፊት ራስን የማዘጋጀት ጊዜ ነው፤ ልደት ቀን የቤተሰብ ማዕድ ጾሙን ይፈታል።
በላሊበላ ነዋሪዎች ለምእመናን ምን ያደርጋሉ?
በላሊበላ ነዋሪዎች ቤታቸውን ለምእመናን ይከፍታሉ፤ ከነሱ ጋር መመገብ የሚፈልጉትን ይቀበላሉ። የአካባቢው ወጣቶችም የደከሙ ምእመናንን እግር ያጥባሉ። ይህ የእንግዳ አቀባበል ወግ ልጆች ስለ መካፈልና መረዳዳት የሚማሩበት ጥሩ ምሳሌ ነው።
ልደት የሚለው ስም ምንድነው?
ልደት ማለት መወለድ ማለት ነው፤ ኢትዮጵያውያን የገናን በዓል ልደት ብለውም ይጠሩታል። በዓሉ የኢየሱስ ክርስቶስን መወለድ የሚያስታውስ ሲሆን ሦስት ቀን ይቆያል። ስለዚህ ገና ወይም ልደት ሁለቱም አንድ በዓልን ያመለክታሉ፤ ወላጆችም ሁለቱንም ቃል ለልጆች ማስተማር ይችላሉ።
ለገና ምን ዓይነት ልብስ ይለበሳል?
በበዓሉ ቀን ሰዎች ነጭ ባህላዊ የጥጥ ልብስ ይለብሳሉ፤ አብዛኛው ሰው ነጠላ ይለብሳል። ነጠላ ጫፎቹ ላይ ባለ ቀለም መስመሮች ያሉት ቀጭን ነጭ የጥጥ ጨርቅ ነው። ለትንንሽ ልጆች ቀለል ያለና የሚመች ነጭ ልብስ መምረጥ ይቻላል።
በገና ቀናት የቡና ሥነ ሥርዓት ይካሄዳል?
አዎ፣ የቡና ሥነ ሥርዓት የልደት ክብረ በዓል አካል ነው። ቤተሰቦች በበዓሉ ባህላዊ ምግብ ከቡና ጋር ያቀርባሉ። ከ43 ቀን ጾም በኋላ ማዕዱ ትልቅ ደስታ ነው፤ ልጆችም ከአዋቂዎች ጎን ተቀምጠው በሥነ ሥርዓቱ ይካፈላሉ።
የሽሬን የገና ታሪክ ለልጅ እንዴት ማስረዳት ይቻላል?
ስሟ የሥላሴ ቤት ማለት መሆኑን በመንገር ይጀምሩ። ከዚያም ሰዎች ለ43 ቀን እንደጾሙ፣ ገና ዋዜማ ሻማ ይዘው ቤተ ክርስቲያኑን ሦስት ጊዜ እንደሚዞሩና ከዚያ በኋላ ሁሉም በደስታ እንደሚመገብ ያጫውቱት። አጭርና በምስል የተደገፈ ታሪክ ለትንንሽ ልጆች ይመቻል።
የገና ዋዜማ አገልግሎት ስንት ሰዓት ይቆያል?
የኦርቶዶክስ የገና ዋዜማ ቅዳሴ በተለምዶ ከምሽቱ 12 ሰዓት ገደማ ተጀምሮ እስከ ሌሊቱ 9 ሰዓት ይቆያል፤ ዘጠኝ ሰዓት ያህል ማለት ነው። ትንንሽ ልጆች ላሏቸው ቤተሰቦች ይህ ረጅም ነው፤ ሙቀት የሚሰጥ ልብስ፣ ትንሽ ምግብና መቀመጫ አስቀድሞ ማዘጋጀት ይረዳል።
የ2026 የሽሬ የገና ዝግጅቶችን የት ማግኘት እችላለሁ?
የ2026 ዝግጅቶች በኖቬምበር መጨረሻ በRally Takes the Train የሽሬ እንዳሥላሴ የገና መመሪያ ላይ ይጨመራሉ፤ ከዚያ በፊት ቀን አናሳውቅም። እስከዚያው ስለ «የሥላሴ ቤት» ታሪክና ስለ ዋዜማው ሻማ ከልጆችዎ ጋር ያንብቡ።
ምንጮች
- Shire, Ethiopia, Wikipedia
- Ethiopian Christmas, Wikipedia
- Ethiopia: The Uniqueness of Genna Celebration in Ethiopia, AllAfrica
- Unique Features of Ethiopian Christmas 'Genna', Ethiopian News Agency