ራሊ የዚህን ወቅት ዝግጅቶች እያጠና ነው
ገና ከልጆች ጋር በሰመራ
ሰመራ በ1995 የአፋር ክልል መዲና የሆነች፣ ለዚሁ ዓላማ የተሠራች ከተማ ናት። በአፋርኛ ሳማራ ትባላለች፤ ገናን የሚያከብሩ ቤተሰቦቿ ታኅሣሥ 29 ቀን በዋዜማ ሻማ ይቀበሉታል።
የ2026 የገና ዝግጅቶች በኖቬምበር መጨረሻ ይደርሳሉ
በሰመራ የዚህን ዓመት የገና ዝግጅቶች ከእያንዳንዱ አዘጋጅ ጋር እያረጋገጥን ነው። ይመዝገቡ፣ ዝግጅቶቹ ይፋ በሚሆኑበት ቀን በኢሜይል እናሳውቅዎታለን።
ነጻ ነው። ዝግጅቶቹ ይፋ በሚሆኑበት ቀን ኢሜይል እንልክልዎታለን፣ ከዚያም በሰመራ የሚካሄዱ አዳዲስ ዝግጅቶችን በሳምንት አንድ ጊዜ እንልካለን። በማንኛውም ጊዜ ምዝገባዎን ማቋረጥ ይችላሉ።
የሰመራ ገና ታሪክ
ከአሳይታ ቀጥሎ የተሠራች የአፋር መዲና
ሰመራ በአዋሽ አሰብ አውራ ጎዳና ላይ የምትገኝ የአፋር ክልል ዋና ከተማ ናት። በአፋርኛ ሳማራ ትባላለች፤ የተሠራችውም አሳይታን ተክታ የክልሉ ማዕከል እንድትሆን ታቅዶ ነው። የክልሉ ምክር ቤት የመጀመሪያ ስብሰባውን እዚህ ያካሄደው ጁላይ 20 ቀን 1995 ሲሆን ከስድስት ቀን በኋላ ከተማዋ መዲና ሆነች። በክልሉ አብዛኛው ሰው ሙስሊም ሲሆን 3.9 በመቶ ያህሉ ኦርቶዶክስ ነው፤ እነዚህ ቤተሰቦች ገናን ታኅሣሥ 29 ማለትም ጃንዋሪ 7 ያከብራሉ፤ ሙስሊም ጎረቤቶቻቸውም «እንኳን አደረሳችሁ» ይሏቸዋል።
ሻማና ሦስት ክብ ያላት ቤተ ክርስቲያን
በሰመራ ያሉ የኦርቶዶክስ ቤተሰቦች ገናን በዋዜማው ሌሊት ሥርዓት ይቀበሉታል። ከዚያ በፊት ምእመናን ከኖቬምበር 25 ጀምሮ ለ43 ቀን በቀን አንድ ጊዜ የጾም ምግብ ይመገባሉ። ቅዳሴው ከምሽቱ 12 ሰዓት ገደማ ጀምሮ እስከ ሌሊቱ 9 ሰዓት ይዘልቃል፤ ምእመናን ሻማ ተቀብለው ቤተ ክርስቲያኑን ሦስት ጊዜ ይዞራሉ። ዘመናዊ የከተማ አብያተ ክርስቲያናት ሦስት ክብ አላቸው፤ ዘማሪዎች በውጭኛው ክብ ይቆማሉ፤ ውስጠኛው ክብ እጅግ የተቀደሰው ክፍል ነው። ወንዶችና ሴቶች ለይተው ይቆማሉ። በገና ቀን ሰዎች ነጭ የጥጥ ልብስ ለብሰው በቡናና በማዕድ ይሰባሰባሉ።
47 ዲግሪ ሙቀት፣ 208 ሚሊሜትር ዝናብ እና አንድ ዩኒቨርሲቲ
ሰመራ ከባሕር ጠለል በላይ 432 ሜትር ብቻ ከፍታ አላት። በዓመት በአማካይ 208.5 ሚሊ ሜትር ዝናብ ታገኛለች፤ የተመዘገበው ከፍተኛ ሙቀቷ 47 ዲግሪ ሴልሺየስ ነው። በ2007 ቆጠራ ነዋሪዎቿ 2,625 ነበሩ፤ ሰመራ ዩኒቨርሲቲም በዚያው ዓመት ትምህርት ጀመረ። ሱልጣን አሊ ሚራህ አውሮፕላን ማረፊያ ወደ አዲስ አበባ መደበኛ በረራ አለው። ከተማዋ በዱብቲ ወረዳ ከሚገኙ አምስት ከተሞች አንዷ ናት። የክልሉ ሰሜናዊ ክፍል የኢትዮጵያ ዝቅተኛው ቦታ ያለበት የዳናኪል ዝቅተኛ ቦታ ሲሆን ክልሉ የአዋሽ ወንዝ ሸለቆንም ያካትታል።
የዛሬ ወጎች
- የነቢያት ጾም: ከኖቬምበር 25 ጀምሮ ለ43 ቀን ጾመኞች በቀን አንድ ጊዜ ይመገባሉ፤ ሥጋ፣ ወተትና እንቁላል አይቀምሱም።
- የዋዜማ ሻማ: በገና ዋዜማ ከምሽቱ 12 ሰዓት እስከ ሌሊቱ 9 ሰዓት ቅዳሴ ይደረጋል፤ ምእመናን ሻማ ይዘው ቤተ ክርስቲያኑን ሦስት ጊዜ ይዞራሉ።
- ሦስት ክብ ያላት ቤተ ክርስቲያን: ዘመናዊ የከተማ አብያተ ክርስቲያናት ሦስት ክብ አላቸው፤ ዘማሪዎች በውጭኛው ክብ ይቆማሉ።
- ነጭ ነጠላ: በሰመራ ሙቀት ቀጭኑ ነጭ የጥጥ ነጠላ ለበዓሉ ቀን ምቹ ልብስ ነው።
- የቡና ሥነ ሥርዓትና ማዕድ: ቤተሰቦችና ጎረቤቶች ባህላዊ ምግብና የቡና ሥነ ሥርዓት ይዘው ይሰበሰባሉ።
- የገና ጨዋታ: በአፋር ገጠር ሳይሆን በደጋው ገጠሮች ሩር የሚባለውን የእንጨት ኳስ በዱላ እየመቱ ይጫወታሉ።
ለልጆች አስገራሚ እውነታ
ሰመራ ከባህር ወለል በላይ 432 ሜትር ብቻ ከፍታ አላት፤ ሱልጣን አሊ ሚራህ በተባለው አየር ማረፊያዋ ወደ አዲስ አበባ አውሮፕላን ይበራል።
በሰመራ ስለ ገና የሚነሱ ጥያቄዎች
በሰመራ ገና መቼ ይከበራል?
ገናን የሚያከብሩ የሰመራ ቤተሰቦች እንደ መላው ኢትዮጵያ ታኅሣሥ 29 ያከብራሉ፤ ይህ ቀን በግሪጎሪያን አቆጣጠር ጃንዋሪ 7 ነው። በዓሉ ልደት ተብሎም ይጠራል፤ ክብረ በዓሉ ሦስት ቀን ይዘልቃል። የ2026 የሰመራ የገና ዝግጅቶች በኖቬምበር መጨረሻ ይታከላሉ።
ሰመራ እና ሳማራ አንድ ከተማ ናቸው?
አዎ። ከተማዋ በአፋርኛ ሳማራ ትባላለች፤ በአማርኛ ደግሞ ሰመራ ተብላ ትጻፋለች፤ በላቲን ፊደልም በሁለት ዓይነት አጻጻፍ ትገኛለች። በካርታ ወይም በመጽሐፍ ላይ የተለያየ ፊደል ቢያዩ አንድ ከተማ መሆኗን ለልጆች ማስረዳት ይቻላል።
ሰመራ የት ትገኛለች?
ሰመራ በሰሜን ምሥራቅ ኢትዮጵያ በአዋሽ አሰብ አውራ ጎዳና ላይ ትገኛለች። የአፋር ክልል ዋና ከተማ ስትሆን በአስተዳደር ዞን አንድ ውስጥ ናት። ከፍታዋ 432 ሜትር ብቻ ነው፤ ይህም ከሰሜኑ ደጋማ ከተሞች እጅግ ዝቅ ያለ ነው። ከዱብቲ ወረዳ አምስት ከተሞች አንዷ ናት።
ሰመራ ለምን ተሠራች? አሳይታን ተካች?
ሰመራ አሳይታን ተክታ የክልሉ ማዕከል እንድትሆን ታቅዳ የተሠራች ከተማ ናት። ብዙ ከተሞች ቀስ በቀስ ሲያድጉ ሰመራ ግን ለመዲናነት ተዘጋጅታ ተገንብታለች። ልጆች አንድ ከተማ በወረቀት ላይ ታቅዶ ሊሠራ እንደሚችል ሲሰሙ ይደነቃሉ።
ሰመራ መቼ የአፋር ክልል ዋና ከተማ ሆነች?
የአፋር ክልል ምክር ቤት የመጀመሪያ ስብሰባውን በሰመራ ያካሄደው ጁላይ 20 ቀን 1995 ነው፤ ከስድስት ቀን በኋላ ሰመራን ዋና ከተማ አደረገ። ስለዚህ ከተማዋ ከ30 ዓመት በላይ የክልሉ መዲና ሆና ቆይታለች፤ ልጆች ዕድሜዋን ማስላት ያስደስታቸዋል።
በአፋር ክልል ገናን እነማን ያከብራሉ?
በ2007 ቆጠራ የአፋር ክልል ነዋሪዎች 95.2 በመቶ ሙስሊሞች፣ 3.9 በመቶ ኦርቶዶክስ ክርስቲያኖች፣ 0.6 በመቶ ደግሞ ፕሮቴስታንቶች ነበሩ። ስለዚህ በሰመራ ገናን የሚያከብሩት በአብዛኛው የኦርቶዶክስና የሌሎች ክርስቲያን ቤተሰቦች ናቸው። ጎረቤቶች በአክብሮት የበዓል ሰላምታ መለዋወጣቸው ለልጆች ጥሩ ምሳሌ ነው።
በሰመራ የሚነገሩ ቋንቋዎች የትኞቹ ናቸው?
በአፋር ክልል አፋርኛ በ89.96 በመቶ ነዋሪዎች ይነገራል፤ የክልሉም የሥራ ቋንቋ ነው። አማርኛ በ6.83 በመቶ ይነገራል፤ ትግርኛ፣ አርጎብኛ፣ ወላይትኛና ኦሮምኛም በትንሹ ይሰማሉ። ስለዚህ የሰመራ ልጆች በዓሉን በአማርኛ «ገና»፣ በትግርኛ «ልደት» ሲባል ይሰማሉ።
የ43 ቀን የነቢያት ጾም ምንድነው?
የነቢያት ጾም ከኖቬምበር 25 የሚጀምር የ43 ቀን የገና ዝግጅት ነው። ጾመኞች በቀን አንድ ጊዜ የጾም ምግብ ይመገባሉ፤ ሥጋ፣ ወተትና እንቁላል አይቀምሱም። ልጆች ወላጆቻቸው ለምን የተለየ ምግብ እንደሚበሉ ሲጠይቁ፣ ለልደቱ ራስን የማዘጋጀት ጊዜ ነው ብሎ ማስረዳት ይቻላል።
የገና ዋዜማ ቅዳሴ ስንት ሰዓት ይካሄዳል?
የኦርቶዶክስ የገና ዋዜማ ቅዳሴ ከምሽቱ 12 ሰዓት ገደማ ጀምሮ እስከ ሌሊቱ 9 ሰዓት ይቆያል። ሰዓቱ ረጅም ስለሆነ ትንንሽ ልጆች ያሏቸው ቤተሰቦች ቀለል ያለ መክሰስ፣ ውሃና የሚያርፉበት ልብስ አስቀድመው ቢያዘጋጁ ይመከራል።
በገና ዋዜማ ሻማ ይዞ መዞር ምንድነው?
በብዙ የኦርቶዶክስ አብያተ ክርስቲያናት ምእመናን ሻማ ተቀብለው በቤተ ክርስቲያኑ ዙሪያ ሦስት ጊዜ በዝግታ ይዞራሉ፤ ይህ በዋዜማው ቅዳሴ የሚደረግ የአክብሮት ሰልፍ ነው። ልጆች ከወላጆቻቸው ጎን መሄድ አለባቸው፤ ለትንንሾቹ ሻማውን ወላጅ ሊይዝላቸው ይችላል።
ባለ ሦስት ክብ ቤተ ክርስቲያን ምንድነው?
ዘመናዊ የከተማ ኦርቶዶክስ አብያተ ክርስቲያናት በሦስት ክብ ክፍሎች ይሠራሉ። ዘማሪዎች በውጭኛው ክብ ሆነው ይዘምራሉ፤ ውስጠኛው ክብ ካህኑ ቅዳሴውን የሚያቀርብበት እጅግ የተቀደሰ ክፍል ነው። ወንዶችና ሴቶች ለይተው ስለሚቆሙ ወላጆች ይህን ለልጆች አስቀድመው ቢያስረዱ ግራ መጋባትን ያስቀራል።
በሰመራ ሙቀት በገና ቀን ምን ይለበሳል?
በገና ሰዎች ነጭ የጥጥ ባህላዊ ልብስ ይለብሳሉ፤ ከእነዚህም አንዱ ነጠላ ነው። ነጠላ ጫፎቹ ላይ ባለቀለም ጥለት ያለው ቀጭን ነጭ የጥጥ ጨርቅ ሲሆን በትከሻ ይጣፋል። ሰመራ ሞቃታማ ስለሆነች ቀጭን የጥጥ ልብስ ለልጆች ምቹ ነው።
በገና ማዕድ ላይ ምን ይቀርባል?
ቤተሰቦችና ጎረቤቶች ባህላዊ ምግብና የቡና ሥነ ሥርዓት ይዘው ይሰበሰባሉ። ከ43 ቀን ጾም በኋላ የሚቀርብ በመሆኑ ማዕዱ ልዩ ደስታ አለው። ምግቡ ከቤት ቤት ይለያያል፤ ልጆች ግን ከአዋቂዎች ጎን ተቀምጠው ቡናው ሲፈላ መመልከት ይወዳሉ።
የገና ጨዋታ ምንድነው?
የገና ጨዋታ ሆኪ የሚመስል ባህላዊ ጨዋታ ነው። ተጫዋቾች ሩር የሚባለውን ጠንካራ የእንጨት ኳስ በእንጨት ዱላ ይመታሉ። በከተሞች እየቀረ ቢሆንም በገጠር አሁንም ይጫወታል። አፈ ታሪኩ እንደሚለው እረኞች የኢየሱስን መወለድ ሲሰሙ ደስታቸውን በበትራቸው ሲገልጹ ጨዋታው ተጀመረ።
በሰመራ የአየር ንብረት እንዴት ነው?
ሰመራ ሞቃታማ በረሃማ የአየር ንብረት አላት። አማካይ ዕለታዊ ሙቀቷ 31 ዲግሪ ሴልሺየስ ያህል ሲሆን የተመዘገበው ከፍተኛ ሙቀት 47፣ ዝቅተኛው ደግሞ 12 ዲግሪ ነው። ልጆችን ወደ ቤተ ክርስቲያን ሲወስዱ ውሃና ቀለል ያለ የጥጥ ልብስ መያዝ ይጠቅማል።
በሰመራ ዝናብ ስንት ነው?
ሰመራ በዓመት በአማካይ 208.5 ሚሊ ሜትር ዝናብ ብቻ ታገኛለች፤ ይህም በሰሜኑ ደጋማ ከተሞች ከሚዘንበው እጅግ ያነሰ ነው። በጣም ዝናባማው ወር ኦገስት ሲሆን ወደ 84.6 ሚሊ ሜትር ይዘንባል። ልጆች ሲጠይቁ «ሞቃት በረሃማ ቦታ ስለሆነ ነው» ማለት ይቻላል።
ሰመራ ዩኒቨርሲቲ መቼ ተመሠረተ?
ሰመራ ዩኒቨርሲቲ በ2007 ትምህርት መስጠት ጀመረ፤ የአፋር ክልል ወጣቶች ከፍተኛ ትምህርት የሚያገኙበት ተቋም ነው። ልጆች ዩኒቨርሲቲ ምን እንደሆነ ሲጠይቁ «ከትምህርት ቤት በኋላ ወጣቶች ሙያ የሚማሩበት ትልቅ ትምህርት ቤት ነው» ማለት ይቻላል።
ሰመራ አየር ማረፊያ አላት?
አዎ፣ ሰመራ ሱልጣን አሊ ሚራህ አውሮፕላን ማረፊያ አላት፤ ከዚያ ወደ አዲስ አበባ መደበኛ በረራ አለ። ለገና ከሩቅ ለሚመጡ ዘመዶች ይህ ጠቃሚ ነው። የበረራ ሰዓቶች ሊቀየሩ ስለሚችሉ ከጉዞ በፊት መጠየቅ ይሻላል።
በአፋር ክልል ሉሲ የተገኘችው የት ነው?
ሉሲ የሚባለው የአውስትራሎፒቴከስ አፋረንሲስ አፅም በ1973 እና 1974 የተገኘው በአፋር ክልል በሃዳር ነው፤ በ2005 (እ.ኤ.አ.) ደግሞ 3.8 ሚሊዮን ዓመት ያስቆጠረ ሌላ አፅም ተገኘ። ልጆች ክልላቸው የሰው ዘር ታሪክ ከተገኘባቸው ቦታዎች አንዱ እንደሆነ ሲሰሙ ይደነቃሉ።
የ2026 የሰመራ የገና ዝግጅቶችን የት ማግኘት እችላለሁ?
የ2026 ዝግጅቶች በኖቬምበር መጨረሻ በRally Takes the Train የሰመራ የገና መመሪያ ላይ ይታከላሉ፤ እስከዚያ ቀኖቹ አይታወቁም። በገጹ ላይ ባለው ሳጥን ኢሜይልዎን ቢመዘግቡ ዝርዝሩ ሲወጣ መልእክት ይደርስዎታል።
ምንጮች
- Semera, Wikipedia
- Afar Region, Wikipedia
- Ethiopia: The Uniqueness of Genna Celebration in Ethiopia, AllAfrica
- Ethiopian Christmas, Wikipedia
- Unique Features of Ethiopian Christmas 'Genna', Ethiopian News Agency