Rally sprawdza tegoroczne atrakcje
Boże Narodzenie z dziećmi w Toruniu
W Toruniu święta pachną piernikiem. Pierwszy znany toruński piernikarz, Niklos Czan, pojawia się w zapiskach z 1380 roku, a dziś korzenny zapach miesza się tu z jarmarkiem na Rynku Staromiejskim, szopką i kolędami.
Świąteczne wydarzenia na 2026 rok pojawią się pod koniec listopada
Sprawdzamy u każdego organizatora tegoroczne świąteczne wydarzenia w Toruniu. Zapisz się, a napiszemy do Ciebie w dniu, w którym pojawią się na stronie.
Za darmo. Napiszemy w dniu publikacji, a potem raz w tygodniu podeślemy nowe wydarzenia w Toruniu. Możesz zrezygnować w każdej chwili.
Historia Bożego Narodzenia w Toruniu
Niklos Czan i piernik, który w Toruniu piecze się od 1380 roku
Pierwszym wzmiankowanym toruńskim piernikarzem jest Niklos Czan, zapisany w 1380 roku. Krzyżackie zapiski sięgają połowy XIV wieku, a tradycja liczy niemal 700 lat. Toruń leżał przy ważnych szlakach handlowych, więc łatwo było o przyprawy, a mąkę i miód dawały okoliczne ziemie. Piernik dawano tu w prezencie przy ważnych okazjach. 23 lutego 2021 roku toruńskie pierniki trafiły na Listę Produktów Tradycyjnych, a w 2025 roku kultura toruńskiego piernika weszła na krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego.
Rozbłysk choinki 22 listopada i ponad 100 stoisk na Rynku
Jarmark Bożonarodzeniowy w 2025 roku trwał od 21 listopada do 21 grudnia na Rynku Staromiejskim, wśród gotyckich kamienic i ratusza. Stanęło na nim ponad 100 stoisk z Polski i Europy. Choinka rozbłysła 22 listopada o 17:00, a o 16:30 spod Rynku Nowomiejskiego ruszył korowód. Dzieci miały karuzelę wiedeńską, Snow Fun Park, spotkania ze Świętym Mikołajem, przedstawienie „Legenda o Piernikarzu” i warsztaty wypieku pierników. Terminy na 2026 rok dodamy pod koniec listopada do przewodnika Rally Takes the Train po świątecznym Toruniu.
Pierniki od 4 do 20 centymetrów i spichlerz przy Rabiańskiej
Toruńskie pierniki mają różne kształty, od roślinnych i zwierzęcych po geometryczne, a ich średnica waha się od około 4 do około 20 cm. Na Boże Narodzenie i Wielkanoc pojawiają się wzory świąteczne. W krajowym wpisie ważne są też drewniane formy piernikarskie, którymi nadaje się ciastu kształt. Dzieci same upieką piernik w Żywym Muzeum Piernika, które od 2006 roku mieści się w dawnym spichlerzu z początku XIX wieku przy ulicy Rabiańskiej 9. Przedstawienie prowadzą tam mistrz piekarski i piernikowa czarownica.
Tradycje dziś
- Jarmark Bożonarodzeniowy na Rynku Staromiejskim: W 2025 roku jarmark trwał od 21 listopada do 21 grudnia i miał ponad 100 stoisk z ozdobami, rękodziełem i jedzeniem. Dla dzieci była karuzela wiedeńska, spotkania ze Świętym Mikołajem i warsztaty pierników.
- Rozbłysk choinki: W 2025 roku choinka na Rynku Staromiejskim rozbłysła 22 listopada o 17:00, po korowodzie spod Rynku Nowomiejskiego. Przy pomniku Kopernika stoi też ponad dziesięciometrowa choinka „Nowości”.
- Wypiek pierników: W Żywym Muzeum Piernika dzieci poznają, jak w średniowieczu robiono ciasto piernikowe, a potem same wypiekają piernik w tradycyjnych formach.
- Szopka na Rynku Nowomiejskim: Miejska szopka ma 25 odnowionych drewnianych figur, 31 ozdobionych drzewek i łańcuchy świateł o łącznej długości 600 metrów. Koncerty kolęd przy szopce trwają do święta Trzech Króli.
- Wigilia Miejska: Miasto zaprasza na wspólną Wigilię otwartą dla mieszkańców, turystów i gości. To okazja, by usiąść do stołu także tym, którzy w święta są daleko od domu.
- Wigilia w domu: W polskich domach kolację zaczyna się, gdy na niebie pojawi się pierwsza gwiazdka. Rodzina dzieli się opłatkiem i składa sobie życzenia, a na stole stoi zwykle dwanaście postnych dań.
Ciekawostka dla dzieci
Najmniejsze toruńskie pierniki mają około 4 centymetrów, a największe nawet 20, czyli tyle co spory talerzyk!
Pytania o święta w Toruniu
Od kiedy w Toruniu piecze się pierniki?
Toruńska tradycja piernikarska liczy niemal 700 lat. Krzyżackie zapiski sięgają połowy XIV wieku, a pierwszym wzmiankowanym piernikarzem jest Niklos Czan, który pojawia się w zapiskach z 1380 roku. Dlatego o Toruniu mówi się jako o mieście piernika, a pierniki są tu częścią świątecznych prezentów i dekoracji.
Dlaczego akurat Toruń słynie z piernika?
Miasto leżało przy ważnych szlakach handlowych, którymi przywożono przyprawy, takie jak cynamon, imbir czy goździki. Mąkę i miód dawały okoliczne ziemie, w tym puszcze bartnicze i ziemia chełmińska. Dzięki temu piernikarze mieli pod ręką wszystko, czego potrzebowali do korzennego ciasta, a rzemiosło mogło się tu rozwijać przez wieki.
Z czego jest zrobiony toruński piernik?
Podstawą są mąka pszenna i żytnia oraz miód. Do tego dochodzą przyprawy, między innymi pieprz, cynamon, kardamon, imbir, kolendra, goździki, gałka muszkatołowa i anyż gwiaździsty. Gotowy piernik ma barwę od jasnobrązowej do czekoladowej, zwartą, gładką powierzchnię i korzenny smak łagodzony miodową słodyczą.
Czy toruński piernik ma oficjalny wpis na listę tradycji?
Tak, i to dwa. 23 lutego 2021 roku pierniki z Torunia wpisano na Listę Produktów Tradycyjnych. W kwietniu 2025 roku kultura toruńskiego piernika trafiła też na krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego, która ma 112 wpisów. Obejmuje ona smak, wygląd, drewniane formy i rzemiosło związane z piernikiem.
Do czego służą drewniane formy piernikarskie w Toruniu?
Do nadawania ciastu kształtu i wzoru. Ciasto wciska się w rzeźbioną formę, dzięki czemu pierniki mają ozdobne motywy, na przykład roślinne, zwierzęce albo geometryczne. Wpis kultury toruńskiego piernika na krajową listę dziedzictwa obejmuje także rzemiosło związane z tymi formami, więc są one ważną częścią tradycji, nie tylko ozdobą.
Jak duży jest toruński piernik?
To zależy od wzoru. Toruńskie pierniki mają średnicę od około 4 do około 20 centymetrów. Mają różne kształty, a na Boże Narodzenie i Wielkanoc pojawiają się wzory świąteczne. Barwa waha się od jasnobrązowej do czekoladowej, a wnętrze jest lekko porowate i delikatnie kruche. Dzieci mogą więc wybrać swój ulubiony motyw.
Czy dziecko może samo upiec piernik w Toruniu?
Tak. W Żywym Muzeum Piernika przy ulicy Rabiańskiej 9 dzieci oglądają przedstawienie w dwóch częściach. Najpierw dowiadują się, jak w średniowieczu robiono ciasto piernikowe, a potem same wypiekają piernik w tradycyjnych formach. Muzeum działa od 2006 roku w dawnym spichlerzu, a spektakl prowadzą mistrz piekarski i piernikowa czarownica.
Kiedy trwał jarmark bożonarodzeniowy w Toruniu w 2025 roku?
Jarmark Bożonarodzeniowy trwał od 21 listopada do 21 grudnia 2025 roku na Rynku Staromiejskim, wśród gotyckich kamienic i ratusza. Był otwarty od poniedziałku do czwartku od 12:00 do 21:00, w piątek do 22:00, a w weekendy od 10:00. Szczegóły na 2026 rok trzeba sprawdzić w zapowiedziach organizatora.
Ile stoisk miał toruński jarmark w 2025 roku?
Na Rynku Staromiejskim stanęło ponad 100 stoisk z wystawcami z Polski i Europy. Można tam było kupić ozdoby, rękodzieło i jedzenie. Jarmark trwał od 21 listopada do 21 grudnia 2025 roku, w piątki do 22:00, a w soboty od 10:00 do 22:00. Wokół stoisk wieczorami zapalano świąteczne iluminacje, które szczególnie w weekendy tworzyły nastrój.
Kiedy w 2025 roku rozbłysła choinka w Toruniu?
Choinka rozbłysła 22 listopada 2025 roku o godzinie 17:00 na Rynku Staromiejskim, w obecności władz miasta. O 16:30 spod Rynku Nowomiejskiego ruszył korowód. Po rozbłysku dzieci mogły zostać na Rynku: czekały karuzela wiedeńska, Snow Fun Park i spotkania ze Świętym Mikołajem, a tego dnia Teatr Baj Pomorski zagrał też animacje.
Co na toruńskim jarmarku czeka na dzieci?
W 2025 roku dzieci miały karuzelę wiedeńską, Snow Fun Park, spotkania ze Świętym Mikołajem, przedstawienie „Legenda o Piernikarzu” i warsztaty wypieku pierników. Teatr Baj Pomorski zagrał animacje 22 listopada. Najlepiej połączyć to z wizytą w Żywym Muzeum Piernika, gdzie dzieci same wypiekają swój piernik.
Gdzie w Toruniu stoi choinka „Nowości”?
Choinka „Nowości” stoi na Rynku Staromiejskim przy pomniku Kopernika. Ma ponad dziesięć metrów wysokości i jest od lat jednym z symboli miasta. Światełkami ozdobiono też drzewa przy poczcie i wokół ratusza oraz pomnik Flisaka na Rynku Staromiejskim, więc wieczorem warto przejść się po całym placu.
Co to jest szopka na Rynku Nowomiejskim i kiedy śpiewa się przy niej kolędy?
To miejska szopka bożonarodzeniowa z 25 odnowionymi drewnianymi figurami, 31 ozdobionymi drzewkami i łańcuchami światełek o łącznej długości 600 metrów. Szopka stoi na Rynku Nowomiejskim. Koncerty kolęd przy niej odbywają się od 26 grudnia i kończą się w święto Trzech Króli, czyli 6 stycznia.
Czy w Toruniu odbywa się Wigilia Miejska?
Tak, w zapowiedzi świątecznej miasto zaprasza na Wigilię Miejską otwartą dla mieszkańców, turystów i gości. To wspólne spotkanie przy świątecznym stole, dobre dla rodzin, które chcą poczuć klimat wigilijnej kolacji w Toruniu. Dokładną datę na ten rok ogłasza miasto, a my dodamy ją do przewodnika po jego otwarciu.
Jak dojechać pociągiem na toruński jarmark?
Dworzec Toruń Główny leży około dwóch kilometrów od Rynku Staromiejskiego. Z przystanku Toruń Miasto na Stare Miasto idzie się około 10 minut. W 2025 roku przejazd pociągiem kosztował od 42 zł z Poznania, od 59 zł z Wrocławia i od 91 zł z Krakowa, więc wycieczka na jarmark jest łatwa do zaplanowania.
Kiedy w Toruniu dzieci dostają upominki od Świętego Mikołaja?
Święty Mikołaj odwiedza polskie dzieci w Mikołajki, 6 grudnia, w dniu swojego święta. To nieoficjalny początek świąt, a upominki są małe. Zwykle są to słodycze albo drobne prezenty. W Toruniu na jarmarku w 2025 roku dzieci mogły spotkać Świętego Mikołaja.
Jak zaczyna się Wigilia w polskich domach, także w Toruniu?
W toruńskich domach, jak w całej Polsce, Wigilia zaczyna się o zmierzchu, gdy zaświeci pierwsza gwiazdka, symbol gwiazdy betlejemskiej. Na stole leży siano pod obrusem, w pamięci o żłóbku, a gospodarze zostawiają puste miejsce dla niespodziewanego gościa. Głównym daniem jest zwykle ryba, najczęściej karp, bez czerwonego mięsa.
Ile potraw przygotować na Wigilię w Toruniu?
Toruńskie rodziny, jak w całym kraju, często mówią o dwunastu potrawach, w nawiązaniu do dwunastu apostołów. Bywa jednak, że rodzina stawia na stole liczbę nieparzystą, na przykład pięć, siedem albo dziewięć, bo ma to przynosić szczęście. Wszystkie potrawy są postne. Maluchom wystarczy po łyżeczce z każdego talerza.
Jak wytłumaczyć dziecku, po co dzieli się opłatkiem?
Opłatek to cienki biały wafel z obrazkiem. Przed kolacją wszyscy łamią się nim po kawałku, składają sobie życzenia i przepraszają za drobne przykrości. Chodzi o wybaczenie i życzenia na nowy rok. Dziecku można powiedzieć, że to sposób na powiedzenie: cieszę się, że jesteś z nami.
Gdzie znajdę wydarzenia świąteczne w Toruniu na 2026 rok?
Terminy toruńskich wydarzeń na 2026 rok dodamy do przewodnika Rally Takes the Train po świątecznych wydarzeniach dla dzieci w Toruniu pod koniec listopada. Wystarczy zostawić adres e-mail w formularzu zapisu, a wyślemy wiadomość, gdy tylko pojawią się daty jarmarku i rozbłysku choinki.
Źródła
- Pierniki z Torunia (Lista Produktów Tradycyjnych), Gov.pl, Ministerstwo Rolnictwa
- Kultura toruńskiego piernika trafiła na krajową listę niematerialnego dziedzictwa, PAP
- Living Museum of Gingerbread, Wikipedia
- Jarmark Bożonarodzeniowy w Toruniu 2025: terminy i godziny, Europodróże
- Świąteczne przygotowania w Toruniu (zapowiedź miasta), Urząd Miasta Torunia
- Christmas in Poland, Wikipedia