Rally er að kanna jólatímann
Jól með börnum í Reykjavík
Í Reykjavík koma þrettán jólasveinar til byggða, einn á nóttu frá 12. desember, og á hverri aðventu eru ljósin tendruð á Oslóartrénu á Austurvelli. Hér er sagan á bak við siðina sem börn í borginni þekkja best.
Jólaviðburðir ársins 2026 birtast í lok nóvember
Við förum yfir jólaviðburði ársins í Reykjavík með hverjum skipuleggjanda. Skráðu þig og við sendum þér tölvupóst sama dag og þeir birtast.
Ókeypis. Við sendum þér tölvupóst sama dag og viðburðirnir birtast og síðan einu sinni í viku með nýjum viðburðum í Reykjavík. Þú getur afskráð þig hvenær sem er.
Saga jólanna í Reykjavík
Þrettán bræður koma til byggða, einn á nóttu
Á Íslandi koma jólasveinarnir þrettán til byggða, einn á nóttu. Sá fyrsti, Stekkjastaur, kemur 12. desember og Kertasníkir síðastur á aðfangadag. Börn setja skó á gluggasyllu og finna lítinn glaðning ef þau hafa verið stillt, annars kartöflu. Nöfn bræðranna voru fyrst skráð í þjóðsagnasafni Jóns Árnasonar árið 1862, en það var ljóðabók Jóhannesar úr Kötlum, Jólin koma, árið 1932 sem festi þrettán nöfn þeirra og skapgerð í sessi. Foreldrar þeirra eru Grýla og Leppalúði. Bræðurnir fara aftur til fjalla einn af öðrum og sá síðasti 6. janúar, á þrettándanum.
Tólf metra sitkagreni úr Heiðmörk og 6800 ljós
Borgarstjóri felldi Oslóartréð í Heiðmörk laugardaginn 15. nóvember 2025. Það var um 12 metra hátt sitkagreni. Á Austurvelli fékk það 6800 ljós og 120 gylltar jólakúlur og ljósin voru tendruð sunnudaginn 30. nóvember, á fyrsta sunnudegi í aðventu. Þá var Oslóartré reist þar í 74. sinn. Ellefu ára drengur hjálpaði til við að kveikja ljósin. Lúðrasveit Reykjavíkur lék, jólasveinarnir Bjúgnakrækir og Askasleikir skemmtu börnunum og tröllið JólaTufti kom berfættur. Jólamarkaður opnaði á Austurvelli 29. nóvember. Dagskrá ársins 2026 bætist við jólahandbók Rally Takes the Train um Reykjavík í lok nóvember.
Skyrgámur, Gáttaþefur og kötturinn sem vill að allir fái nýja flík
Jólasveinarnir eiga sér hver sitt uppáhald. Skyrgámur er sólginn í skyr, Þvörusleikir í trésleifar og Gáttaþefur með stóra nefið eltir ilminn af nýbökuðu brauði. Kertasníkir, sá síðasti, sækist í kerti. Jólakötturinn er stór köttur úr þjóðsögunum sem fylgist með því hvort allir fái nýja flík fyrir jól, og því gefa margir sokka eða vettlinga. Árið 2025 voru yfir 500 þúsund ljósaperur og 50 kílómetrar af jólaljósum í borginni, og Fjölskyldu- og húsdýragarðurinn breyttist í jóladal.
Hefðir nú á dögum
- Jólasveinarnir þrettán: Einn bróðir kemur til byggða á hverri nóttu frá 12. desember og Kertasníkir kemur síðastur 24. desember.
- Skór í glugganum: Á hverju kvöldi meðan bræðurnir eru á leiðinni fer skór út í glugga, og að morgni bíður þar lítill glaðningur eða kartafla.
- Oslóartréð á Austurvelli: Á fyrsta sunnudegi í aðventu eru ljósin tendruð á stóru jólatré á Austurvelli, árið 2025 í 74. sinn.
- Jólamarkaðurinn á Austurvelli: Jólamarkaðurinn við Austurvöll var opnaður 29. nóvember 2025 og var opinn um helgar í desember.
- Jólakötturinn á Lækjartorgi: Árið 2025 var jólakötturinn í gróðurhúsi á Lækjartorgi ásamt Grýlu og Leppalúða, og öllum var frjálst að koma.
- Jólabókaflóðið: Bókatíðindi koma á hvert heimili á haustin og á aðfangadag skiptast fjölskyldur á bókum og lesa þær.
Fróðleiksmoli fyrir börnin
Hver af jólasveinunum þrettán á sér sitt uppáhald: Þvörusleikir sleikir trésleifar og Kertasníkir, sá síðasti, sækist í kerti.
Spurningar um jólin í Reykjavík
Hvenær koma jólasveinarnir til byggða á Íslandi?
Fyrsti jólasveinninn, Stekkjastaur, kemur til byggða 12. desember. Eftir það kemur einn bróðir á hverri nóttu í þrettán nætur og sá síðasti, Kertasníkir, mætir á aðfangadag, 24. desember. Á meðan setja reykvísk börn skóinn sinn út í glugga á hverju kvöldi og vona að þar bíði glaðningur að morgni.
Hvað heita jólasveinarnir þrettán og í hvaða röð koma þeir?
Þeir koma í þessari röð: Stekkjastaur, Giljagaur, Stúfur, Þvörusleikir, Pottaskefill, Askasleikir, Hurðaskellir, Skyrgámur, Bjúgnakrækir, Gluggagægir, Gáttaþefur, Ketkrókur og Kertasníkir. Einn kemur á hverri nóttu frá 12. desember til 24. desember. Sumir skrifa Pottasleikir í stað Pottaskefils, og báðar myndir þekkjast í bókum og á skreytingum borgarinnar.
Hvernig setja börn skóinn í gluggann fyrir jólasveinana?
Skórinn fer á gluggasylluna að kvöldi, og ef barnið hefur verið stillt bíður lítill glaðningur í honum að morgni, annars kartafla. Þetta gera mörg börn á meðan bræðurnir koma einn af öðrum síðustu þrettán næturnar fyrir jól. Glugginn er rétti staðurinn, því Gluggagægir kíkir líka inn um glugga og vill sjá hvað er um að vera.
Hver er Grýla og hver er Leppalúði?
Grýla og Leppalúði eru foreldrar jólasveinanna í íslenskum þjóðsögum. Grýla er tröllskessa sem býr í helli í Dimmuborgum og Leppalúði er maðurinn hennar, latur og heldur sig mest heima. Árið 2025 voru þau í gróðurhúsi á Lækjartorgi ásamt jólakettinum, svo reykvísk börn gátu skoðað þau í návígi.
Hver er jólakötturinn og hvers vegna gefa margir föt í jólagjöf?
Jólakötturinn er stór köttur í íslenskum þjóðsögum sem ráfar um snjóinn og gætir þess að allir fái nýja flík fyrir jól. Þess vegna er algengt að gefa sokka, vettlinga eða eitthvað hlýtt. Í dag er sagan fyrst og fremst leikur með gamalt minni og kötturinn sést víða í jólaskreytingum borgarinnar.
Hvenær voru nöfn jólasveinanna fyrst skráð og hver festi þau í sessi?
Nöfn jólasveinanna voru fyrst skráð í þjóðsagnasafni Jóns Árnasonar árið 1862. Árið 1932 kom út ljóðabók Jóhannesar úr Kötlum, Jólin koma, og með henni festust þrettán bræður, nöfn þeirra og skapgerð í sessi. Árið 1746 var bannað með konunglegri tilskipun að hræða börn með þeim og þeir urðu smám saman mildari.
Hvenær fara jólasveinarnir aftur til fjalla?
Þeir fara einn af öðrum. Sá fyrsti, Stekkjastaur, fer 25. desember og sá síðasti, Kertasníkir, 6. janúar. Sá dagur heitir þrettándinn. Hver bróðir dvelur sem sagt í þrettán daga í byggð áður en hann heldur aftur heim í fjöllin, og því fara þeir ekki allir á sama degi.
Hvað er Oslóartréð á Austurvelli?
Oslóartréð er stórt jólatré sem stendur á Austurvelli í miðborg Reykjavíkur á aðventunni. Osló gaf Reykvíkingum norskt jólatré í marga áratugi sem tákn um vináttu borganna. Árið 2025 var Oslóartré reist á Austurvelli í 74. sinn og ljósin tendruð á fyrsta sunnudegi í aðventu.
Hvenær voru ljósin tendruð á Oslóartrénu árið 2025?
Ljósin voru tendruð sunnudaginn 30. nóvember 2025 klukkan 16:00, á fyrsta sunnudegi í aðventu. Borgarstjóri leiddi niðurtalninguna og ellefu ára drengur hjálpaði til við að kveikja ljósin. Lúðrasveit Reykjavíkur og tónlistarfólk léku jólalög fyrir gesti á Austurvelli, svo stundin var bæði hátíðleg og skemmtileg fyrir fjölskyldur.
Hvaðan kom Oslóartréð árið 2025 og hvað fékk það mörg ljós?
Tréð var um 12 metra hátt sitkagreni úr Heiðmörk. Borgarstjóri felldi það í hádeginu laugardaginn 15. nóvember 2025 með aðstoð skógarvarðar hjá Skógræktarfélagi Reykjavíkur. Á Austurvelli fékk það 6800 ljós og 120 gylltar jólakúlur. Í stað trés gefur Osló nú grunnskólum í Reykjavík bækur.
Hverjir skemmtu börnunum þegar kveikt var á Oslóartrénu 2025?
Jólasveinarnir Bjúgnakrækir og Askasleikir skemmtu gestum á Austurvelli og tröllið JólaTufti kom berfættur og heilsaði upp á þá. Dagskráin var túlkuð á táknmáli svo að sem flestir gætu fylgst með. Katla Margrét Þorgeirsdóttir var kynnir kvöldsins og lúðrasveit lék jólalög fyrir börn og fullorðna.
Hvað er jólabókaflóðið og hvers vegna gefa Íslendingar bækur?
Jólabókaflóðið er sá siður að nýjar bækur koma út á haustin og margir gefa bækur í jólagjöf. Á aðfangadag skiptast fjölskyldur á bókum og eyða kvöldinu í að lesa þær. Ísland gefur út fleiri bækur á hvern íbúa en nokkurt annað land og meira en helmingur landsmanna les fleiri en átta bækur á ári.
Hvað eru Bókatíðindi?
Bókatíðindi eru skrá yfir nýjar bækur sem útgefendasamtök landsins gefa út. Þau eru send ókeypis inn á hvert heimili á landinu á haustin og útgáfa þeirra markar upphaf jólabókaflóðsins um miðjan nóvember. Þannig sjá fjölskyldur í Reykjavík og um allt land hvaða nýjar barnabækur og aðrar bækur eru komnar út fyrir jólin.
Er jólamarkaður á Austurvelli í Reykjavík?
Árið 2025 opnaði jólamarkaður við Austurvöll 29. nóvember og var opinn allar helgar í desember og 18. til 23. desember. Dagskrá fyrir 2026 hefur ekki verið kynnt. Dagsetningar fyrir 2026 bætast við í jólahandbók Rally Takes the Train um Reykjavík í lok nóvember, svo hægt sé að skipuleggja ferð í miðborgina.
Hvar gátu börn hitt jólaköttinn og Grýlu árið 2025?
Jólakötturinn var í gróðurhúsi á Lækjartorgi ásamt Grýlu og Leppalúða. Jólasveinarnir og tröllið JólaTufti litu líka við um helgar fram að jólum. Allt þetta var ókeypis. Hvað verður í boði árið 2026 kemur fram þegar nýir viðburðir bætast við í jólahandbókina í lok nóvember.
Hvað er jólavættaleikurinn í Reykjavík?
Jólavættaleikurinn er leikur þar sem fjölskyldur leita að jólavættum á húsveggjum í miðborginni og geta tekið þátt í verðlaunaleik. Árið 2025 stóð hann frá 5. til 22. desember og var á vegum Reykjavíkurborgar. Þetta er skemmtileg leið fyrir börn til að kynnast jólafígúrum bæjarins í göngutúr.
Hvað voru mörg jólaljós í Reykjavík árið 2025?
Árið 2025 voru í borginni yfir 500 þúsund ljósaperur og 50 kílómetrar af jólaljósum. Fjölskyldu- og húsdýragarðurinn breyttist í jóladal með hundruðum þúsunda ljósa og lengri opnunartíma um helgar. Oslóartréð á Austurvelli eitt og sér fékk 6800 ljós, svo borgin var vel upplýst í svartasta skammdeginu.
Var skautasvell í miðborg Reykjavíkur um jólin 2025?
Já, skautasvell Nova á Ingólfstorgi var hluti af jólaborginni Reykjavík árið 2025. Það var á sama svæði og aðrar jólaskreytingar í miðborginni, í göngufæri frá Austurvelli og Lækjartorgi. Hvað verður í boði um jólin 2026 má sjá þegar dagskrá borgarinnar birtist í lok nóvember.
Hvað er Jólaskógurinn í Ráðhúsi Reykjavíkur?
Jólaskógur opnaði 3. desember 2025 í Tjarnarsalnum í Ráðhúsi Reykjavíkur. Á sama tíma voru föndursmiðjur í Hafnarhúsi, teiknistund í Ásmundarsafni og jóladagskrá í Árbæjarsafni 7. og 14. desember. Þetta sýnir hvernig söfn og bókasöfn borgarinnar taka þátt í jólunum, og Borgarbókasafn var líka með ókeypis dagskrá fyrir börn.
Hvernig get ég útskýrt jólasveinana fyrir ungum börnum?
Segðu að þetta séu þrettán bræður sem koma einn á nóttu frá 12. desember og að hver þeirra eigi sér uppáhald: Skyrgámur elskar skyr, Gáttaþefur eltir ilminn af nýbökuðu brauði og Kertasníkir sækist í kerti. Jólakötturinn minnir svo á að gefa hlýjar flíkur. Fyrir yngstu börnin nægir að tala um skóinn í glugganum og litla glaðninginn.
Heimildir
- Ljósin tendruð á Oslóartrénu í Reykjavík, Reykjavíkurborg
- Reisulegt Oslóartré fellt í Heiðmörk, Reykjavíkurborg
- Jólaborgin komin í hátíðarbúning, Reykjavíkurborg
- Icelandic Christmas folklore, Wikipedia
- Thirteen footsteps in the snow: the story of Iceland's Yule Lads, Visit Reykjavík
- Jólabókaflóð: The Christmas flood of books, Icelandair