Rally sprawdza tegoroczne atrakcje
Boże Narodzenie z dziećmi w Lublinie
Dawniej w lubelskich domach pod sufitem kręciły się słomiane pająki, a wigilijny pokój wyściełano słomą. Dziś w grudniu serce z napisu „I Love Lublin” zamienia się w choinkę, a na Placu Litewskim kręci się karuzela.
Świąteczne wydarzenia na 2026 rok pojawią się pod koniec listopada
Sprawdzamy u każdego organizatora tegoroczne świąteczne wydarzenia w Lublinie. Zapisz się, a napiszemy do Ciebie w dniu, w którym pojawią się na stronie.
Za darmo. Napiszemy w dniu publikacji, a potem raz w tygodniu podeślemy nowe wydarzenia w Lublinie. Możesz zrezygnować w każdej chwili.
Historia Bożego Narodzenia w Lublinie
Słomiane pająki pod sufitem lubelskiej izby
Dokładny początek świątecznych ozdób w Lublinie i okolicy trudno wskazać. Prawdopodobnie zaczęto je robić po uwłaszczeniu chłopów w drugiej połowie XIX wieku, gdy życie na wsi stało się łatwiejsze. Najpierw była słoma: rozkładano ją na podłodze izby na Wigilię, a z niej robiono pająki, później kolorowane bibułą. Pająk mógł przypominać kościelny świecznik albo być okrągły i płaski. Wierzono, że im piękniejszy pająk, tym bogatsze plony. Pod sufitem wieszano też podłaźniczkę, czyli czubek drzewa iglastego zawieszony czubkiem w dół, z miniaturowymi pająkami.
Serce z napisu „I Love Lublin” zamienione w choinkę
Festiwal Bożego Narodzenia zaczyna się w Lublinie około 6 grudnia od zapalenia świątecznych świateł. W 2022 roku, przy Placu Łokietka przed ratuszem, zespół „Lublin” zaśpiewał kolędy, a Mikołaj rozdawał dzieciom słodycze. Stanęła tam 13-metrowa choinka, a w napisie „I Love Lublin” serce zamieniło się w drzewko. W 2024 roku hasłem festiwalu były bajkowe święta: światła rozjaśniły Krakowskie Przedmieście, Plac Litewski i Stare Miasto (łącznie 60 elementów), na Placu Litewskim stanęła karuzela, a Teatr Andersena przygotował bajkową niespodziankę na 70-lecie w Lublinie.
Światy z opłatka, jabłka i piernik pod choinką
Światy, zwane też wilijkami, robiono z opłatków sklejanych w gwiazdy, rozety i kule. Wieszano je na podłaźniczce albo na włosiu pod belkami i kręciły się na prądzie powietrza. Choinka przyszła do Polski z Niemiec z osadnikami, trafiła do dworów i bogatych domów mieszczańskich, a do lubelskich chałup dotarła najpóźniej. Zdobiono ją najpierw samymi słodkimi rzeczami: domowymi ciastkami, orzechami i jabłkami. Prezentem pod choinką dawniej był zwykle piernik lub jabłko. O tych zwyczajach opowiadała wystawa w Muzeum Wsi Lubelskiej w trzech salach: o ozdobach, prezentach i kolędowaniu.
Tradycje dziś
- Festiwal Bożego Narodzenia: Od około 6 grudnia miasto zapala świąteczne światła, a program obejmuje koncerty, warsztaty i spacery z przewodnikiem.
- Choinka na Placu Łokietka: Uroczyste zapalenie miejskiej choinki rozpoczyna festiwal, w 2022 roku drzewko miało 13 metrów.
- Serce zamienione w choinkę: W napisie „I Love Lublin” na Placu Litewskim serce zamienia się w świąteczne drzewko.
- Szopka na deptaku: W 2022 roku przy szopce, w miejscu gdzie deptak spotyka się z Placem Litewskim, śpiewano kolędy.
- Instalacja Gwiazdozbiór: Autorstwa Jarosława Koziary instalacja świetlna zdobi Stare Miasto jak co roku.
- Słomiane pająki: Dawne ozdoby ze słomy i bibuły, które odtwarza Muzeum Wsi Lubelskiej.
Ciekawostka dla dzieci
Dawniej w lubelskich domach pod sufitem wisiały słomiane pająki. Im były piękniejsze, tym bogatsze miały być plony w nadchodzącym roku.
Pytania o święta w Lublinie
Co to jest świąteczny pająk w tradycji lubelskiej?
Pająk to dawna ozdoba domu zrobiona ze słomy, później barwiona bibułą. Mógł przypominać kościelny świecznik albo być okrągły lub płaski. Należał do pierwszych ozdób świątecznych w tym regionie. Dawne pająki odtwarza dziś Muzeum Wsi Lubelskiej, więc dzieci mogą zobaczyć je z bliska.
Dlaczego pająk miał być jak najpiękniejszy?
Według dawnych wierzeń im piękniejszy był pająk, tym bogatsze miały być plony i dobrobyt w domu. Dlatego gospodarze starannie go zdobili. Dla dzieci można to wyjaśnić tak: pająk był życzeniem dobrego roku, zawieszonym pod sufitem tak, żeby wszyscy go widzieli.
Czym jest podłaźniczka?
Podłaźniczka to ucięty czubek drzewa iglastego, wieszany pod sufitem, wcześniejszy zwiastun choinki. Zdobiono ją orzechami, jabłkami i łańcuchami ze słomy, a pierwszymi ozdobami były miniaturowe pająki. Gałązki z tego samego drzewka dekorowały też obrazy i parapety, a cała ozdoba zawisała nad głowami domowników.
Co to są światy, zwane też wilijkami?
Światy to ozdoby robione z opłatków, sklejanych w gwiazdy, rozety lub kule. Wieszano je na podłaźniczce albo na włosiu pod belkami stropu, gdzie obracały się w prądach powietrza. Inna nazwa to wilijki. Dzieci mogą w domu wyciąć podobną gwiazdę z papieru, bo prawdziwy opłatek łatwo się łamie.
Skąd w lubelskich domach wzięła się choinka?
Choinka przyszła do Polski z Niemiec razem z osadnikami. Musiało to być drzewo iglaste, świerk albo sosna. Pierwsze pojawiły się we dworach i w domach zamożnych mieszczan, a do chałup w regionie lubelskim trafiły najpóźniej, dlatego wcześniej święta zdobiły podłaźniczki i słomiane pająki.
Czym dawniej ozdabiano choinkę w Lublinie i okolicy?
Pierwsze choinki ozdabiano wyłącznie słodyczami: domowymi ciasteczkami, orzechami i jabłkami. Później dołożono cukierki i ozdoby kupne, obok ręcznie robionych. O tych zmianach opowiadała wystawa w Muzeum Wsi Lubelskiej, której pierwsza sala pokazywała ozdoby choinkowe zarówno wykonane w domu, jak i produkowane fabrycznie.
Co dawniej dostawały dzieci pod choinką na wsi lubelskiej?
Według wystawy w Muzeum Wsi Lubelskiej prezenty były nowością na polskiej wsi i na dobre upowszechniły się dopiero później. Dawniej dawano zwykle piernik lub jabłka. Ten zwyczaj pokazywała jedna z trzech sal wystawy, obok sal z ozdobami choinkowymi i kolędowaniem.
Po co na Wigilię kładziono słomę na podłodze?
Słoma była dostępnym, lokalnym materiałem, więc rozkładano ją na podłodze izby na Wigilię. Papierowe kwiaty i gałązki świerku stawiano za świętymi obrazami. Ze słomy robiono też pierwsze ozdoby, na przykład pająki. Dla dzieci słoma na podłodze to dobry pretekst do rozmowy o tym, jak wyglądała dawna wiejska izba.
Jak zrobić z dzieckiem świątecznego pająka jak dawniej?
Dawne pająki robiono ze słomy i barwiono kolorową bibułą, a kształtem przypominały kościelny świecznik albo koło. Takie same materiały, słomę i bibułę, łatwo zdobyć także dzisiaj, więc rodzice mogą spróbować zrobić z dzieckiem prostą wersję. Warsztaty i imprezy na 2026 rok dodamy do przewodnika po świątecznym Lublinie.
Kiedy zaczyna się Festiwal Bożego Narodzenia w Lublinie?
W 2022 i 2024 roku festiwal zaczął się około 6 grudnia od uroczystego zapalenia świateł. W 2022 roku trwał do 9 stycznia. Termin na 2026 rok nie jest jeszcze znany. Dodamy go do przewodnika Rally Takes the Train po świątecznym Lublinie pod koniec listopada.
Gdzie w Lublinie zapala się choinkę?
W 2022 roku miejskie światła i 13-metrową choinkę zapalono na Placu Łokietka, przed ratuszem, przy kolędach Zespołu Pieśni i Tańca „Lublin”. W 2024 roku uroczyste zapalenie choinki również odbyło się na tym placu. Dodatkowo świąteczne światła rozświetlają Plac Litewski i Stare Miasto.
Co to jest „I Love Lublin” zamienione w choinkę?
To lubelski napis na Placu Litewskim, w którym podczas festiwalu serce zamienia się w świąteczne drzewko. Tak było w 2022 i 2024 roku. Dla dzieci to prosty sposób, żeby zobaczyć, że miasto na święta zmienia swój znak, a po zapaleniu świateł na Placu Łokietka warto przejść kilka kroków do świątecznego napisu.
Gdzie w Lublinie stoi szopka bożonarodzeniowa?
W 2022 roku szopka stała w miejscu, w którym deptak spotyka się z Placem Litewskim. Przy niej odbyło się wspólne śpiewanie kolęd. Ze zwyczajem kolędowania i figurkami szopki związana była też wystawa w Muzeum Wsi Lubelskiej, która pokazywała dawne obyczaje z regionu.
Czym jest instalacja Gwiazdozbiór na lubelskim Starym Mieście?
Gwiazdozbiór to świetlna instalacja Jarosława Koziary, która zdobi Stare Miasto w czasie festiwalu. Była widoczna w 2022 i 2024 roku. Nazwa oznacza grupę gwiazd na niebie. Festiwal rozświetla też Krakowskie Przedmieście i Plac Litewski, więc instalację można obejrzeć podczas jednego spaceru po centrum.
Co mogły robić dzieci na festiwalu w 2022 roku?
W 2022 roku program obejmował koncerty kolęd, odczyty dla dzieci, konkurs plastyczny dla przedszkolaków i warsztaty z kartek, ozdób choinkowych oraz wianków z makramy. Były też zabawa taneczna na lodzie, miejska gra świąteczna i spacery o lubelskich tradycjach. Mikołaj rozdawał słodycze.
Czy na Placu Litewskim w Lublinie jest karuzela?
W 2024 roku podczas festiwalu na Placu Litewskim ustawiono świąteczną karuzelę. W tym samym roku w napisie „I Love Lublin” serce zamieniono w choinkę. Czy karuzela wróci w 2026 roku, dowiemy się dopiero z programu festiwalu, który dodamy do przewodnika po świątecznym Lublinie.
Co przygotował Teatr im. Andersena na festiwal w 2024 roku?
Teatr im. Andersena przygotował bajkową niespodziankę na Placu Po Farze, z okazji 70-lecia swojej działalności w Lublinie. Hasłem festiwalu w 2024 roku były bajkowe święta, a ozdobami miasta altana, bombka, prezent i figury aniołów. Dla dzieci, które znają bajki Andersena, to dobry powód, by zajrzeć na Plac Po Farze.
Ile elementów świetlnych rozświetliło Lublin w 2024 roku?
W 2024 roku świąteczne iluminacje obejmowały łącznie 60 elementów świetlnych różnej wielkości. Zawisły na Krakowskim Przedmieściu, Placu Litewskim i na Starym Mieście. Wśród dekoracji były girlandy, ozdoby na latarniach, altana inspirowana freskami z Kaplicy Trójcy Świętej, bombka, prezent i figury aniołów.
Jak dawniej wyglądało kolędowanie w regionie lubelskim?
Wystawa w Muzeum Wsi Lubelskiej poświęciła kolędowaniu jedną z trzech sal, razem z szopką i figurkami. Pokazano w niej, jak śpiewano kolędy i jak zmieniały się zwyczaje przed świętami. Wystawa trwała do 2 lutego 2023 roku. Współczesne koncerty kolęd dodamy do przewodnika po świątecznym Lublinie.
Gdzie znajdę świąteczne wydarzenia dla dzieci w Lublinie w 2026 roku?
Wydarzenia na 2026 rok dodamy do przewodnika Rally Takes the Train po świątecznym Lublinie pod koniec listopada. Chcesz dostać wiadomość, gdy program będzie gotowy? Zostaw adres w formularzu. Do tego czasu nie podajemy żadnych dat, bo miasto zwykle ogłasza program festiwalu dopiero jesienią.
Źródła
- Tak kiedyś strojono domy na święta, Gość Lubelski
- Podłaźniczka i światy: poznaj tajemnice wigilijnych tradycji, Radio Lublin
- Tradycje bożonarodzeniowe na terenach przedwojennej Lubelszczyzny na wystawie w Muzeum Wsi Lubelskiej, Radio Lublin
- Festiwal Bożego Narodzenia w Lublinie (2022), dzieje.pl (PAP)
- Rusza Festiwal Bożego Narodzenia na Placu Litewskim. Rozbłyśnie choinka, Radio Lublin