Rally sprawdza tegoroczne atrakcje
Boże Narodzenie z dziećmi w Koninie
W Koninie stoi kamienny słup drogowy z 1151 roku, który opisuje się jako najstarszy taki znak poza dawnym Cesarstwem Rzymskim. Najstarsza wzmianka o samym mieście pochodzi z 1293 roku. Oto historia świąt w Koninie i zwyczajów znanych w Wielkopolsce.
Świąteczne wydarzenia na 2026 rok pojawią się pod koniec listopada
Sprawdzamy u każdego organizatora tegoroczne świąteczne wydarzenia w Koninie. Zapisz się, a napiszemy do Ciebie w dniu, w którym pojawią się na stronie.
Za darmo. Napiszemy w dniu publikacji, a potem raz w tygodniu podeślemy nowe wydarzenia w Koninie. Możesz zrezygnować w każdej chwili.
Historia Bożego Narodzenia w Koninie
Słup drogowy z 1151 roku i miasto z wzmianki z 1293
Kamienny słup drogowy w Koninie zamówiono w 1151 roku i nazywa się go najstarszym znakiem drogowym w Europie poza granicami dawnego Cesarstwa Rzymskiego. Najstarszy zapis o mieście pochodzi z 1293 roku i dotyczy osadników pod wodzą Gosława. Prawa miejskie Konin dostał prawdopodobnie w 1284 roku. Na placu Wolności stoi dawny ratusz z początku XIX wieku, a niedaleko gotycki kościół św. Bartłomieja. Dzieci mogą więc zobaczyć w jednym mieście coś starszego niż większość świątecznych zwyczajów, o których czytają.
Józef albo aniołek: kto w Wielkopolsce przynosił prezenty
W Polsce prezenty przynosiły różne postacie. W Wielkopolsce, czyli tam, gdzie leży Konin, byli to Józef lub aniołek, w środkowej Polsce Mikołaj, na Pomorzu gwiazdor, a na wschodzie dziadek Mróz. Prezenty na wsi były rzadkością. Pierwsze podarunki to suszone owoce, orzechy i pierniki. Do początku XIX wieku zwykli ludzie nie mogli ich kupować, a sprzedawano je w aptekach, bo uważano, że mają magiczną moc. Dzisiejsze paczki od Mikołaja to więc dość nowy zwyczaj, znacznie młodszy niż słup drogowy w Koninie, który stoi od 1151 roku.
Węgiel brunatny od 1950 roku i bazylika w Licheniu
Od 1950 roku w okolicy Konina wydobywa się węgiel brunatny, dzięki czemu powstały elektrownie Konin i Pątnów oraz huta aluminium. Gotycki kościół św. Andrzeja w Gosławicach ma rzadkie sklepienie wachlarzowe. Około 10 kilometrów od miasta stoi bazylika Matki Bożej Licheńskiej. W 1856 roku zbudowano kościół ewangelicki Świętego Ducha. W 1820 roku w mieście mieszkało 2456 osób, w 1896 roku 7391, a w 2021 roku 71 427. Do jeziora Gopło prowadzi stąd kanał, który razem z koleją otworzył miasto na resztę kraju.
Tradycje dziś
- Dwanaście potraw na Wigilię: Wigilijna uczta ma tradycyjnie dwanaście dań. Zaczyna się, gdy na niebie pojawi się pierwsza gwiazdka, po dzieleniu się opłatkiem.
- Szopki bożonarodzeniowe: Szopki to w Polsce stara tradycja. Krakowskie wpisano w 2018 roku na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO, a ich konkurs odbywa się od 1937 roku.
- Kolędnicy: Kolędnicy chodzą w kolorowych strojach, często o dawnych słowiańskich korzeniach. W niektórych regionach wystawiają krótkie widowiska.
- Kolędy do 2 lutego: Kolędy śpiewa się także po świętach. Koncerty i świąteczne dekoracje zostają aż do święta Ofiarowania Pańskiego, czyli 2 lutego.
- Dzień świętego Mikołaja: Wiele rodzin obchodzi 6 grudnia jako Dzień świętego Mikołaja, a prezenty w Wigilię przynosi osobna postać zależna od regionu.
- Choinka zamiast zawieszonego świerka: Dawniej świerk lub jodłę wieszano pod sufitem nad stołem, ozdabiając je suszonymi owocami i papierowymi zabawkami.
Ciekawostka dla dzieci
W Koninie stoi kamienny słup drogowy z 1151 roku, a w Wielkopolsce prezenty dawniej przynosił Józef albo aniołek.
Pytania o święta w Koninie
Co to jest słup drogowy z 1151 roku w Koninie?
To kamienny słup, który zamówiono w 1151 roku. Opisuje się go jako najstarszy europejski znak drogowy poza dawnymi granicami Cesarstwa Rzymskiego. Dla dzieci to dobry sposób, żeby zobaczyć, że drogi w Wielkopolsce były oznaczane już prawie dziewięćset lat temu. Dla przedszkolaka wystarczy prosta wiadomość: słup stoi tam, gdzie kiedyś biegła droga, i wciąż można go obejrzeć.
Kiedy po raz pierwszy zapisano nazwę Konina?
Najstarszy zachowany zapis o mieście pochodzi z 1293 roku i mówi o Gosławie, przewodniku grupy osadników. Jako rok nadania praw miejskich podaje się zwykle 1284. Książę Przemysł II mógł nadać prawa, bo odwiedzał Konin w 1284 i 1292 roku. To znaczy, że Konin ma już ponad siedemset lat.
Kto w Wielkopolsce przynosił prezenty, zanim pojawił się Mikołaj?
W Wielkopolsce prezenty przynosił Józef albo aniołek. Zwyczaje zależały od regionu: w środkowej Polsce był to Mikołaj, na Pomorzu gwiazdor, a na wschodzie dziadek Mróz. W Wielkopolsce leży też Konin, więc takie postacie znały tu rodziny z okolicy. Takie podziały pokazują, że święta w różnych częściach Polski wyglądały nieco inaczej.
Jakie prezenty dostawały dzieci dawniej na wsi?
Na polskiej wsi prezenty były rzadkością. Najstarsze to suszone owoce, orzechy i pierniki. Do początku XIX wieku zwykli ludzie nie mogli kupować podarunków, a sprzedawano je w aptekach, bo wierzono, że mają magiczne właściwości, więc dzieci cieszyły się z każdej małej niespodzianki.
Ile potraw jest na tradycyjnym stole wigilijnym?
Tradycyjna kolacja wigilijna ma dwanaście dań i rozpoczyna się, gdy na niebie pojawi się pierwsza gwiazdka, po dzieleniu się opłatkiem i składaniu życzeń. Na wsi stół był skromniejszy: zwykle stały na nim cztery lub pięć potraw z pól, wód i łąk.
Co to są szopki bożonarodzeniowe?
Szopka to model stajenki, w której narodził się Jezus. Krakowskie szopki są wysokie, kolorowe i często zawierają zabytkowe budowle miasta. Konkurs na nie odbywa się od 1937 roku, a w 2018 roku tradycję wpisano na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO. Opisy z dawnych lat mówią, że sceny z szopką wystawiano także na żywo, z udziałem ludzi i zwierząt.
Kim są kolędnicy i co robią?
Kolędnicy to grupy, które chodzą po domach w przebraniach, często o dawnych słowiańskich korzeniach, i śpiewają kolędy. W niektórych regionach pokazują krótkie widowiska z postaciami takimi jak Herod, pasterze czy diabeł. Dla dzieci to wesołe przedstawienie, choć niektóre przebrania mogą maluchy trochę wystraszyć, więc warto wcześniej opowiedzieć, kogo zobaczą.
Jak długo trwa czas kolędowania?
Kolędy śpiewa się nie tylko przed świętami, ale też po nich. Koncerty i świąteczne dekoracje trwają według tradycji aż do święta Ofiarowania Pańskiego, czyli 2 lutego. Dlatego choinka w wielu domach stoi dłużej, niż mogłoby się wydawać, a dzieci mogą cieszyć się ozdobami jeszcze przez kilka tygodni.
Kiedy jest Dzień świętego Mikołaja?
Wiele rodzin w Polsce świętuje 6 grudnia, w Dzień świętego Mikołaja, i wtedy dzieci dostają małe prezenty. To odrębny dzień od Wigilii, w której prezenty przynosi, zależnie od regionu, Mikołaj, gwiazdka, gwiazdor, aniołek lub Józef. Warto wyjaśnić, że to wspomnienie dobrego biskupa, a prezenty w Wigilię to inny zwyczaj.
Od kiedy w polskich domach stoi ubrana choinka i co wieszano wcześniej?
Choinka w dzisiejszej formie pojawiła się na przełomie XVIII i XIX wieku wśród mieszczan, a zwyczaj przynieśli niemieccy protestanci. Wcześniej świerk lub jodłę wieszano pod sufitem nad stołem, a ozdoby to były suszone owoce, orzechy i papierowe zabawki. Dziś dzieci mogą same przygotować podobne ozdoby z papieru i orzechów.
Co oznaczało, jeśli choinka długo pozostawała świeża?
Według dawnych wierzeń świerk, który długo zostawał świeży, oznaczał dobry rok. Jeśli szybko schnął i osypywały się z niego ozdoby, uznawano to za zły znak. Dzieci mogą potraktować to jak zabawę: im dłużej drzewko wygląda ładnie, tym lepiej, więc warto razem pamiętać o podlewaniu stojaka.
Jakie zabytki w Koninie warto pokazać dzieciom zimą?
W Koninie stoi dawny ratusz z początku XIX wieku przy placu Wolności, gotycki kościół św. Bartłomieja i kościół św. Andrzeja w Gosławicach z rzadkim sklepieniem wachlarzowym. Dzieci mogą szukać na nich ozdób i kształtów, a wieczorem wrócić do ciepłego domu.
Czy w Koninie jest pałac albo zamek?
W XIV wieku w Koninie zbudowano zamek, ale w XIX wieku go rozebrano. Dziś historię regionu pokazuje muzeum okręgowe w zamku w Gosławicach. Dla dzieci to dobra okazja, żeby zobaczyć dawne przedmioty i zapytać rodziców, jak dawniej obchodzono święta w Wielkopolsce i dlaczego po konińskim zamku nie został dziś ślad.
Jak Konin powiązany jest z koleją i wodą?
W XX wieku otwarto linię kolejową z Poznania do Warszawy oraz kanał do jeziora Gopło. Dzięki nim miasto przestało być odcięte od reszty kraju. Dla dzieci to dobry temat do rozmowy o tym, jak dawniej podróżowało się do rodziny na święta: pociągiem albo łodzią po kanale.
Skąd Konin wziął energię i jaką rolę ma węgiel brunatny?
Od 1950 roku w okolicy wydobywa się węgiel brunatny, co dało początek elektrowniom Konin i Pątnów oraz hucie aluminium. W 1896 roku miasto liczyło 7391 mieszkańców, a w 2021 roku już 71 427. To pokazuje, jak bardzo Konin urósł, odkąd w okolicy zaczęto wydobywać węgiel, i może być ciekawą zagadką liczbową dla starszych dzieci.
Co warto zobaczyć w pobliżu Konina o świątecznej porze?
Około 10 kilometrów od Konina stoi bazylika Matki Bożej Licheńskiej, znana z daleka. To mniej niż kwadrans jazdy samochodem, więc rodziny z dziećmi mogą połączyć odwiedziny w Koninie z krótką wycieczką. Przed wyjazdem warto sprawdzić godziny nabożeństw, które w święta bywają inne. Takie wycieczki warto planować z wyprzedzeniem, szczególnie gdy dni są krótkie i szybko robi się ciemno.
Jak wytłumaczyć dziecku, czym jest Wigilia i opłatek?
Wigilia to wieczór przed Bożym Narodzeniem, w który rodzina siada razem do stołu po pojawieniu się pierwszej gwiazdki. Wcześniej dzieli się opłatkiem i składa sobie życzenia na nowy rok. Dla najmłodszych można to opowiedzieć jako wieczór, w którym wszyscy czekają razem, a potem dzielą się jedzeniem i dobrym słowem.
Czy w Koninie są jarmarki bożonarodzeniowe?
Terminy i miejsca konińskich jarmarków podamy dopiero wtedy, gdy zostaną potwierdzone. Przewodnik Rally Takes the Train po świątecznych wydarzeniach w Koninie doda informacje o 2026 roku pod koniec listopada. Można zapisać się na wiadomość. Dzieci mogą potem pomóc w przygotowaniu opłatka, choinki albo prostej szopki z kartonu.
Kiedy Rally Takes the Train doda atrakcje na 2026 rok w Koninie?
Pod koniec listopada. Wtedy pojawią się w przewodniku Rally Takes the Train po Koninie sprawdzone terminy imprez dla dzieci na 2026 rok, takich jak spotkania z Mikołajem, jarmarki i zimowe spektakle. Wcześniej nie podajemy żadnych dat, żeby nie wprowadzić rodzin w błąd.
Co dzieci mogą narysować po lekturze o świętach w Koninie?
Dzieci mogą narysować słup drogowy z 1151 roku, aniołka niosącego prezenty tak, jak robiono to w Wielkopolsce, albo szopkę z lokalnymi zabytkami, na przykład ratuszem z placu Wolności. Taki rysunek to dobry sposób, żeby zapamiętać historię, którą się przeczytało, i opowiedzieć ją potem dziadkom przy świątecznym stole.
Źródła
- Konin, Wikipedia
- Konin 992, Region Wielkopolska
- Skąd się wzięły świąteczne tradycje, Wrocław.pl
- Polish Christmas traditions in prewar pictures, Notes from Poland