በደምቢ ዶሎ ለልጆች የገና ዝግጅቶች (2026)

ራሊ የዚህን ወቅት ዝግጅቶች እያጠና ነው

ገና ከልጆች ጋር በደምቢ ዶሎ

ደምቢ ዶሎ በኦሮሚያ ክልል የቄለም ወለጋ ዞን ዋና ከተማ ናት፤ ድሮ ሳዮ ትባል ነበር። ከነዋሪዎቿ ከግማሽ በላይ ፕሮቴስታንት በመሆናቸው ገና እዚህ በሦስት እምነቶች ቤተሰቦች ዘንድ አብሮ ይከበራል።

የ2026 የገና ዝግጅቶች በኖቬምበር መጨረሻ ይደርሳሉ

በደምቢ ዶሎ የዚህን ዓመት የገና ዝግጅቶች ከእያንዳንዱ አዘጋጅ ጋር እያረጋገጥን ነው። ይመዝገቡ፣ ዝግጅቶቹ ይፋ በሚሆኑበት ቀን በኢሜይል እናሳውቅዎታለን።

ኢሜይልዎለማሳወቂያ ይመዝገቡ

ነጻ ነው። ዝግጅቶቹ ይፋ በሚሆኑበት ቀን ኢሜይል እንልክልዎታለን፣ ከዚያም በደምቢ ዶሎ የሚካሄዱ አዳዲስ ዝግጅቶችን በሳምንት አንድ ጊዜ እንልካለን። በማንኛውም ጊዜ ምዝገባዎን ማቋረጥ ይችላሉ።

የደምቢ ዶሎ ገና ታሪክ

ሳዮ ተብላ የተጀመረችው ከተማ እና ሦስት እምነቶች የሚያከብሩት ገና

ደምቢ ዶሎ መጀመሪያ ሳዮ ትባል ነበር፤ ስሟ ከ1900 በኋላ በአካባቢው ከገዛ ከፊል ራሱን የቻለ የሳዮ መንግሥት የመጣ ነው። በ1920 ገደማ ደግሞ የዚህ የደቡብ ምዕራብ ኢትዮጵያ ክፍል ገዥዎች መቀመጫ ሆነች። በ2007 ቆጠራ ከነዋሪዎች 58.23 በመቶው ፕሮቴስታንት፣ 30.14 በመቶው ኦርቶዶክስ፣ 2.07 በመቶው ካቶሊክ ነበሩ። ገና በኦሮምኛ አያና ይባላል፤ ዕለቱ ጃንዋሪ 7 (ታኅሣሥ 29) ነው። ኦርቶዶክሳውያን ከዚያ በፊት ከኖቬምበር 25 ጀምሮ ለ43 ቀናት ይጾማሉ።

የ2025 የገና ገበያ፦ የወለጋ ከብት በአዲስ አበባ

ከ2025 ገና በፊት በአዲስ አበባ የከብት ገበያዎች የወለጋ ከብት ከ45,000 እስከ 80,000 ብር ይሸጥ ነበር፤ የጎጃምና የጎንደር ከብት ደግሞ ከ50,000 እስከ 120,000 ብር ደርሶ ነበር። ለበዓሉ ብዙ የወለጋ ቤተሰቦች በግ ወይም ፍየል ያርዳሉ፤ ማዕዱ ዶሮ ወጥና እንጀራ ሲሆን ልጆች አዲስ ልብስ ይቀበላሉ።

የሱዳን የቡና መንገድ፣ የ1958 ባንክ እና የወርቅ ሠሪዎች

በ1930ዎቹ ደምቢ ዶሎ «ለቡና ትልቅ የንግድ ማዕከል» ተብላ ተገልጻለች፤ ቡናው ወደ ሱዳን ይላክ ነበር። በ1958 (እ.ኤ.አ.) የአንደኛ ደረጃ ከተማ ተብላ ተመደበች፤ የኢትዮጵያ ንግድ ባንክም እዚያ ቅርንጫፍ ከፈተ። ከተማዋ በወርቅ ሥራ ትታወቃለች፤ ደምቢ ዶሎ አውሮፕላን ማረፊያም (HADD) አላት። በዓመት ወደ 1,195 ሚሊ ሜትር ዝናብ ታገኛለች፤ ከፍተኛው ከኤፕሪል እስከ ሴፕቴምበር ነው።

የዛሬ ወጎች

• የ43 ቀኑ ጾመ ነቢያት: በደምቢ ዶሎ ያሉ ኦርቶዶክሳውያን ከኖቬምበር 25 ጀምሮ ለ43 ቀናት ከሥጋ፣ ከወተትና ከእንቁላል ይርቃሉ።
• ሦስት ዙር የሚዞረው የዋዜማ ሻማ: ዋዜማው ከምሽቱ 12 ሰዓት ገደማ እስከ ሌሊቱ 9 ሰዓት ገደማ ይቆያል፤ ምዕመናን ሻማ ይዘው ቤተ ክርስቲያኑን ሦስት ጊዜ ይዞራሉ።
• ባለቀለም ጠርዝ ያለው ነጭ ነጠላ: የወለጋ ሰዎች በበዓሉ ቀን ጠርዙ ባለቀለም የሆነ ቀጭን ነጭ የጥጥ ነጠላ ደርበው ይወጣሉ።
• በግ ወይም ፍየል ማረድ፣ ዶሮ ወጥና እንጀራ: ብዙ ቤተሰቦች ለበዓሉ በግ ወይም ፍየል ያርዳሉ፤ ማዕዱም ዶሮ ወጥና እንጀራ ነው።
• ሩር የሚመታበት የገና ጨዋታ: ሁለት ቡድኖች ሩር የተባለ የእንጨት ኳስ በዱላ እየመቱ ከሰዓት እስከ ፀሐይ መጥለቂያ ይጫወታሉ፤ ዛሬ በገጠር ይበዛል።
• የበዓል ቀን የቡና ስብሰባ: የበዓሉ ቀን ስብሰባ የቡና ሥነ ሥርዓትን ያካትታል፤ ቤተሰብና ጎረቤት ይሰበሰባል።

ለልጆች አስገራሚ እውነታ

ደምቢ ዶሎ ድሮ «ሳዮ» ትባል ነበር፤ ገና ደግሞ በኦሮምኛ «አያና» ይባላል!

በደምቢ ዶሎ ስለ ገና የሚነሱ ጥያቄዎች

ደምቢ ዶሎ በወለጋ የት ትገኛለች?

ደምቢ ዶሎ በደቡብ ምዕራብ ኢትዮጵያ በኦሮሚያ ክልል የምትገኝ የገበያ ከተማ ስትሆን የቄለም ወለጋ ዞን ዋና ከተማ ናት። ከባሕር ጠለል በላይ ከ1,701 እስከ 1,827 ሜትር ከፍታ አላት። ልጆችን ወለጋን በካርታ ላይ ማሳየት ከተማዋን ለማስተዋወቅ ይረዳል።

ደምቢ ዶሎ ድሮ ምን ትባል ነበር?

ደምቢ ዶሎ መጀመሪያ ሳዮ ትባል ነበር። ስሙ ከ1900 በኋላ በአካባቢው ከገዛ ከፊል ራሱን የቻለ መንግሥት የተወሰደ ነው። ልጆች የከተማ ስሞች እንደሚለወጡ ከዚህ ምሳሌ መማር ይችላሉ፤ ዛሬም የሁለቱም ስሞች ታሪክ ይነገራል።

በደምቢ ዶሎ የትኞቹ እምነቶች ብዙ ተከታይ አላቸው?

በ2007 ቆጠራ ፕሮቴስታንቶች 58.23 በመቶ፣ ኦርቶዶክሳውያን 30.14 በመቶ፣ ሙስሊሞች 8.81 በመቶ፣ ካቶሊኮች 2.07 በመቶ ነበሩ። ስለዚህ ገና በከተማዋ በፕሮቴስታንት፣ በኦርቶዶክስና በካቶሊክ ቤተሰቦች ዘንድ ይከበራል።

ሦስቱ እምነቶች በደምቢ ዶሎ ገናን በየትኛው ቀን ያከብራሉ?

ገና ጃንዋሪ 7 ቀን ይከበራል፤ በኢትዮጵያ የዘመን አቆጣጠር ታኅሣሥ 29 ነው። ዕለቱን የኢትዮጵያና የኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ምዕመናን እንዲሁም በኢትዮጵያ የሚኖሩ የፕሮቴስታንትና የካቶሊክ ማኅበረሰቦች ያከብራሉ።

ገና በኦሮምኛ፣ በአማርኛና በትግርኛ ምን ይባላል?

በአማርኛ ገና፣ በኦሮምኛ አያና፣ በትግርኛ ደግሞ ልደት ይባላል። ደምቢ ዶሎ በወለጋ የምትገኝ ስለሆነ ቤተሰቦች የኦሮምኛ ስሙን ለልጆች ማስተማር ይችላሉ። ሦስቱ ስሞች አንድ በዓል ያመለክታሉ።

ጾመ ነቢያት መቼ ይጀምራል፣ ምንስ ማለት ነው?

ጾመ ነቢያት ወይም የነቢያት ጾም ከኖቬምበር 25 ጀምሮ 43 ቀናት ይቆያል። በዚህ ጊዜ ኦርቶዶክሳውያን ሥጋ፣ ወተትና እንቁላል አይመገቡም፤ ብዙዎችም በቀን አንድ ጊዜ ብቻ የጾም ምግብ ይበላሉ። ልጆች ቀኖቹን በቀን መቁጠሪያ ላይ መቁጠር ይችላሉ።

በደምቢ ዶሎ የገና ዋዜማ ሥርዓት ስንት ሰዓት ይጀምራል?

በደምቢ ዶሎ አብያተ ክርስቲያናት የዋዜማው ጸሎት ምሽት 12 ሰዓት አካባቢ ተጀምሮ ሌሊት 9 ሰዓት ገደማ ያበቃል። ወላጆች ትናንሽ ልጆችን ከሰዓት በኋላ እንዲተኙ ማድረግ፣ ሞቅ ያለ ልብስ ማልበስ እና ሻማው ሲበራ ምን እንደሚሆን አስቀድሞ መንገር ይችላሉ።

ሻማ ይዞ ቤተ ክርስቲያንን መዞር ምን ማለት ነው?

በዋዜማው ወደ ቤተ ክርስቲያን የሚመጣ ሁሉ ሻማ ይሰጠዋል፤ ምዕመናን ሻማቸውን ይዘው ቤተ ክርስቲያኑን ሦስት ጊዜ ዞረው ከዚያ በሁለተኛው ቀለበት ቆመው ጸሎቱን ይከታተላሉ።

ልጆች በገና ቀን ምን ይለብሳሉ?

ብዙዎች ነጭ የባህል ልብስ ይለብሳሉ፤ ከነዚህ አንዱ ባለቀለም ጠርዝ ያለው ቀጭን የጥጥ ነጠላ ነው። ልጆችም ለበዓሉ ብዙ ጊዜ አዲስ ልብስ ይገዛላቸዋል። ከተማ የሚኖሩ ሰዎች የምዕራባውያን ልብስ ሊለብሱ ይችላሉ።

ፕሮቴስታንቶችም ገናን ጃንዋሪ 7 ያከብራሉ?

አዎ፤ በኢትዮጵያ የሚኖሩ የፕሮቴስታንትና የካቶሊክ ማኅበረሰቦችም ገናን ጃንዋሪ 7 ያከብራሉ። ደምቢ ዶሎ ፕሮቴስታንቶች ከነዋሪዎች ግማሽ በላይ የሆኑባት ከተማ ስለሆነች ይህ በከተማዋ ትልቅ ክፍል የሆነ የበዓል ቀን ነው።

መካነ ኢየሱስ ቤተ ክርስቲያን ምንድን ነው?

መካነ ኢየሱስ ማለት «የኢየሱስ ቦታ» ማለት ሲሆን የኢትዮጵያ ወንጌላዊት ቤተ ክርስቲያን ነው፤ እንደ ብሔራዊ ቤተ ክርስቲያን የተመሠረተው ጃንዋሪ 21 ቀን 1959 ነው። ኦኔሲሞስ ነሲብ መጽሐፍ ቅዱስን ወደ ኦሮምኛ መተርጎሙ ቤተ ክርስቲያኑ በኦሮሞዎች ዘንድ እንዲስፋፋ ረድቷል።

በደምቢ ዶሎ የገና ጨዋታ ምንድን ነው?

የገና ጨዋታ ሁለት ቡድኖች ሩር የተባለ የእንጨት ኳስ በእንጨት ዱላ እየመቱ የሚጫወቱት የሜዳ ጨዋታ ነው። ብዙ ጊዜ ከሰዓት ጀምሮ እስከ ፀሐይ መጥለቂያ ይቆያል። በከተሞች እየቀነሰ ቢሆንም በወለጋ ገጠሮች ዛሬም ይዘወተራል፤ አፈ ታሪኩ ከእረኞች ይነሳል።

በገና ቀን ምን ዓይነት ምግብ ይዘጋጃል?

ብዙ ቤተሰቦች ለበዓሉ በግ ወይም ፍየል ያርዳሉ፤ ማዕዱም ዶሮ ወጥና እንጀራን ያካትታል፤ ዝግጅቱ ብዙ ጊዜ ሳምንታት ይወስዳል። ከምግቡ በኋላ የቡና ሥነ ሥርዓት ይደረጋል። ኦርቶዶክሳውያን ጾማቸውን የሚፈቱት በዚህ ማዕድ ነው።

የ2025 የወለጋ ከብት በአዲስ አበባ ገበያ በስንት ብር ተሸጠ?

ከ2025 ገና በፊት በአዲስ አበባ ገበያዎች የወለጋ ከብት ከ45,000 እስከ 80,000 ብር ይሸጥ ነበር፤ የጎጃምና የጎንደር ከብት ደግሞ ከ50,000 እስከ 120,000 ብር። ለልጆች ይህ ከወለጋ የሚወጣው ከብት ለበዓሉ እስከ ዋና ከተማዋ ገበያ እንደሚደርስ የሚያሳይ ምሳሌ ነው።

በ1930ዎቹ ደምቢ ዶሎ በምን ትታወቅ ነበር?

በ1930ዎቹ ደምቢ ዶሎ ትልቅ የቡና ንግድ ማዕከል ነበረች፤ ቡናዋም ወደ ሱዳን ይላክ ነበር። ለልጆች ይህ ቡና ከወለጋ ወደ ሌላ አገር እንደሄደ የሚያሳይ አጭር ታሪክ ነው፤ ዛሬም ቡና የገና ቀን ሥነ ሥርዓት አካል ነው።

ደምቢ ዶሎ በወርቅ ሥራ ትታወቃለች?

አዎ፤ ደምቢ ዶሎ በወርቅ ሠሪዎቿ ሥራ ትታወቃለች፤ ይህም የከተማዋ መታወቂያ ከሆኑ የእጅ ሥራዎች አንዱ ነው። ልጆች የወርቅ ሠሪ ሥራ ምን እንደሚመስል ከታላላቆች መጠየቅ ይችላሉ።

ዘመዶች ወደ ደምቢ ዶሎ በአውሮፕላን መምጣት ይችላሉ?

ደምቢ ዶሎ አውሮፕላን ማረፊያ አላት፤ ኮዱ HADD ነው። የዓመት ዝናብ ወደ 1,195 ሚሊ ሜትር ሲሆን ከፍተኛው ከኤፕሪል እስከ ሴፕቴምበር ነው። ቤተሰቦች ለገና ለመምጣት ከመወሰናቸው በፊት በረራቸውን አስቀድመው ማረጋገጥ አለባቸው።

ልጆችን የገና ዋዜማ ሌሊት እንዴት ማዘጋጀት ይቻላል?

ዋዜማው እስከ ሌሊቱ 9 ሰዓት ገደማ ስለሚቆይ ልጆች አስቀድመው እንዲያርፉ ማድረግ ይመከራል። በዚያ ሰዓት ሻማ ይዞ መዞር ምን እንደሆነ ማሳየት፣ ወንዶችና ሴቶች ለየብቻ እንደሚቆሙ መንገር፣ ነጭ ልብስ ማዘጋጀትም ይረዳል።

ደምቢ ዶሎ መቼ አንደኛ ደረጃ ከተማ ተብላ ተመደበች?

በ1958 (እ.ኤ.አ.) ደምቢ ዶሎ የአንደኛ ደረጃ ከተማ ተብላ ተመደበች፤ በዚያው ዓመት የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ እዚያ ቅርንጫፍ ከፈተ። ልጆች ይህን ዓመት በከተማዋ የጊዜ መስመር ላይ ከሳዮ ዘመን በኋላ ሊያስቀምጡት ይችላሉ።

የ2026 የደምቢ ዶሎ የገና ዝግጅቶች መቼ ይታወቃሉ?

Rally Takes the Train የደምቢ ዶሎ የገና መመሪያ የ2026 ዝግጅቶችን በኖቬምበር መጨረሻ ላይ ይጨምራል። የ2026 ቀኖች እስካሁን አልታወቁም። በኢሜይል ከተመዘገቡ ዝርዝሩ ሲወጣ ማሳወቂያ ይደርስዎታል።

ምንጮች

1. Dembidolo, Wikipedia
2. Ethiopian Christmas, Wikipedia
3. Ethiopia: The Uniqueness of Genna Celebration in Ethiopia, allAfrica
4. From Processions to Price Tags: The Dual Story of Genna, The Reporter Ethiopia
5. Ethiopian Evangelical Church Mekane Yesus, Wikipedia mirror
6. Unique Features of Ethiopian Christmas 'Genna', Ethiopian News Agency

← በኢትዮጵያ ለልጆች የገና ዝግጅቶች