Rally sprawdza tegoroczne atrakcje
Boże Narodzenie z dziećmi w Białymstoku
W Białymstoku święta są dwa razy: 24 grudnia i 7 stycznia, bo mniej więcej co piąty mieszkaniec należy do Kościoła prawosławnego. Pod miastem leży też Kraina Otwartych Okiennic, a jej drewniane domy pojawiły się nawet na jarmarkowych straganach.
Świąteczne wydarzenia na 2026 rok pojawią się pod koniec listopada
Sprawdzamy u każdego organizatora tegoroczne świąteczne wydarzenia w Białymstoku. Zapisz się, a napiszemy do Ciebie w dniu, w którym pojawią się na stronie.
Za darmo. Napiszemy w dniu publikacji, a potem raz w tygodniu podeślemy nowe wydarzenia w Białymstoku. Możesz zrezygnować w każdej chwili.
Historia Bożego Narodzenia w Białymstoku
Dwie Wigilie: 24 grudnia i 6 stycznia
W Białymstoku Wigilia wypada dwa razy. Katolicy siadają do kolacji 24 grudnia, a prawosławni 6 stycznia, bo ich Kościół liczy święta według kalendarza juliańskiego, a Boże Narodzenie przypada 7 stycznia. Mniej więcej co piąty białostoczanin jest prawosławny, a w całym Podlasiu mieszka około 200 tysięcy z około 500 tysięcy polskich prawosławnych. Na prawosławnym stole jest dwanaście potraw, a głównym daniem jest kutia z pszenicy, miodu, orzechów i suszonych owoców. Zamiast opłatka dzieli się prosforę, czyli pszenny chleb.
Stragany z okiennicami i Poczta Polarna: jarmark z 2024 roku
Białostocki jarmark z 2024 roku dobrze pokazuje, jak miasto łączy święta z podlaską tradycją. Ruszył 30 listopada i trwał do 22 grudnia. Ponad 50 wystawców miało stragany ozdobione jak drewniane domy z Krainy Otwartych Okiennic. Sprzedawano sękacz, mrowisko, chleb ze smalcem oraz ozdoby zrobione przez uczniów i koła gospodyń wiejskich, także choinki z makaronu. Dzieci mogły napisać kartkę do Mikołaja na Poczcie Polarnej, zrobić zdjęcie w Studiu Mikołaja i pójść do Warsztatu Elfów.
Okiennice pod Białymstokiem i gwiazda z papierowymi frędzlami
Kraina Otwartych Okiennic to szlak trzech wsi na południe od Białegostoku: Trześcianki, Soc i Puchłów. Domy mają rzeźbione okiennice, często niebieskie, zielone lub czerwone, ze wzorami roślin, krzyży i figur geometrycznych. Trześcianka powstała w końcu XV wieku, a jej drewniana cerkiew z lat 1864 do 1867. W drugi dzień prawosławnych świąt odbywa się konkurs na najpiękniejszą gwiazdę kolędniczą. Mężczyźni robią ją w czasie postu, ozdabiają frędzlami z bibuły i umieszczają na niej ikonę Narodzenia, a niektóre gwiazdy świecą.
Tradycje dziś
- Wigilia katolicka i prawosławna: Pierwsza jest 24 grudnia, druga 6 stycznia. Na obu stołach stoi dwanaście potraw i leży sianko pod obrusem.
- Kutia: To danie z pszenicy, miodu, orzechów i suszonych owoców. Jest jednym z głównych dań prawosławnej Wigilii.
- Gwiazda kolędnicza: Grupy młodzieży, chóry parafialne i zespoły ludowe chodzą z kolorową gwiazdą z ikoną Narodzenia. W drugi dzień świąt odbywa się konkurs na najpiękniejszą gwiazdę.
- Jarmark z drewnianymi straganami: W 2024 roku stragany przypominały domy z Krainy Otwartych Okiennic, a na straganach leżał sękacz i mrowisko.
- Poczta Polarna i Warsztat Elfów: Dzieci piszą kartki do Mikołaja, robią zdjęcia w jego studiu i bawią się w Warsztacie Elfów.
- Okiennice z Trześcianki, Soc i Puchłów: Rzeźbione okiennice w trzech wsiach pod miastem można obejrzeć na miejscu. Domy są zamieszkane, nie są skansenem.
Ciekawostka dla dzieci
Pod Białymstokiem są wsie, w których drewniane okiennice są rzeźbione i malowane na niebiesko, zielono i czerwono. W 2024 roku jarmarkowe stragany wyglądały jak te domy.
Pytania o święta w Białymstoku
Czym jest Kraina Otwartych Okiennic pod Białymstokiem?
To szlak kulturowy trzech wsi na południe od Białegostoku: Trześcianki, Soc i Puchłów. Domy mają bogato rzeźbione okiennice, nadproża i narożniki, często pomalowane na niebiesko, zielono lub czerwono. Wsie są zamieszkane, więc to nie skansen, tylko żywe sąsiedztwo, które można obejrzeć z drogi.
Skąd wzięła się nazwa Kraina Otwartych Okiennic?
Nazwa pochodzi z architektury, a nie z legendy. Rzeźbione okiennice w tamtejszych drewnianych domach często stoją otwarte i są ich znakiem rozpoznawczym. Wzory przedstawiają rośliny, figury geometryczne i krzyże. Projekt ochrony tych budynków ruszył w 2001 roku, a wiele domów odnowiono.
Dlaczego stragany na jarmarku w Białymstoku wyglądają jak drewniane domki?
W 2024 roku stragany były zdobione tak, by przypominały drewnianą architekturę Krainy Otwartych Okiennic. Dzięki temu jarmark w centrum miasta pokazywał charakter regionu: rzeźbione okiennice, kolorowe ozdoby i podlaskie jedzenie. Dzieci mogą potem pojechać i zobaczyć prawdziwe domy w Trześciance, Socach i Puchłach.
Kiedy odbywa się jarmark świąteczny w Białymstoku?
W 2024 roku jarmark trwał od 30 listopada do 22 grudnia. W poniedziałki do czwartku był otwarty od 11:00 do 18:00, a w piątki i soboty do 22:00. Dokładne terminy na 2026 rok dodamy do przewodnika Rally Takes the Train po świętach w Białymstoku pod koniec listopada.
Co można zjeść na białostockim jarmarku?
Na jarmarku w 2024 roku sprzedawano regionalne przysmaki: sękacz, mrowisko, chleb ze smalcem, tradycyjne wędliny i ciasta. Były też produkty od krów rasy jersey, z ekologicznych gospodarstw oraz olej z rydzów. Sękacz i mrowisko to ciasta, więc coś słodkiego znajdzie się także dla najmłodszych.
Co mogą robić dzieci na jarmarku w Białymstoku?
W 2024 roku dzieci miały trzy atrakcje: Pocztę Polarną z kartkami do Mikołaja w czterech wzorach, Studio Mikołaja z dwiema scenami do zdjęć i Warsztat Elfów z warsztatami, pokazami i wystawami. Tygodniowy program ogłaszano na stronie Białostockich Jarmarków w mediach społecznościowych.
Jak napisać list do Mikołaja na Poczcie Polarnej w Białymstoku?
Na Poczcie Polarnej można było wybrać jedną z kartek w czterech wzorach i napisać na niej do Mikołaja. To prosty sposób, by pokazać dziecku, że list jest ważną częścią świąt. Przed wizytą warto z maluchem ułożyć kilka zdań i narysować obrazek.
Kto robił ozdoby sprzedawane na białostockim jarmarku?
W 2024 roku ozdoby wykonywali uczniowie szkół oraz koła gospodyń wiejskich. Można było kupić nawet choinki zrobione z makaronu. Przy straganach sprzedawano też naturalne mydła, oleje i kadzidła z podlaskich ziół. Taki ręczny wyrób jest ciekawą pamiątką, a przy okazji uczy dziecko, że ozdoby można zrobić samemu.
Jakie wsie leżą w Krainie Otwartych Okiennic i czym się wyróżniają?
Trześcianka to największa wieś, założona w końcu XV wieku, z drewnianą cerkwią z lat 1864 do 1867. Soce są najmniej zmienioną wsią, z wieloma domami z lat dwudziestych i trzydziestych XX wieku. Puchły są najmniejsze i słyną z drewnianej cerkwi Opieki Matki Bożej z niebieską fasadą.
Kiedy w Białymstoku jest prawosławne Boże Narodzenie?
Prawosławne Boże Narodzenie przypada 7 stycznia, a Wigilia 6 stycznia. Różnica trzynastu dni wynika z tego, że Kościół prawosławny liczy święta według kalendarza juliańskiego. Okres świąteczny trwa do 19 stycznia, czyli do święta Chrztu Pańskiego, kiedy poświęca się wodę. Dzieci w Białymstoku mają więc w styczniu drugą, spokojniejszą porę świętowania.
Ilu białostoczan obchodzi prawosławne święta?
Mniej więcej co piąty mieszkaniec Białegostoku należy do Kościoła prawosławnego. W Podlasiu mieszka około 200 tysięcy z około 500 tysięcy polskich prawosławnych. Dlatego w mieście święta zaczynają się w grudniu, a kończą dopiero w drugiej połowie stycznia. W wielu szkolnych klasach siedzą obok siebie dzieci, które świętują w różnych terminach.
Co jedzą prawosławni na Wigilię?
Prawosławna kolacja wigilijna ma dwanaście dań. Jednym z głównych jest kutia, a na stole bywają też pierogi i ryba. Rodziny ubierają choinkę i kładą sianko pod obrus. Po kolacji odbywają się nabożeństwa w cerkwiach, więc cały wieczór ma spokojny, rodzinny rytm.
Co to jest kutia i z czego się ją robi?
Kutia to potrawa z pszenicy, miodu, orzechów i suszonych owoców. W prawosławnej tradycji jest jednym z głównych dań Wigilii. Dziecku można ją opisać jako słodką pszenną kaszę z bakaliami. Warto dać maluchowi spróbować po łyżeczce, bo smak jest zupełnie inny niż w zwykłych deserach.
Czym jest prosfora, którą dzieli się w prawosławną Wigilię?
Prosfora to pszenny chleb, który w prawosławnej Wigilii zastępuje opłatek. Dzieli się nim rodzina, podobnie jak katolicy dzielą się opłatkiem przed kolacją. Dziecku łatwo wytłumaczyć, że chodzi o wspólny kawałek chleba i o dobre życzenia dla każdej osoby przy stole.
Ile dni trwają prawosławne święta Bożego Narodzenia?
Prawosławne święta trwają trzy dni. Drugi dzień jest poświęcony Matce Bożej, a trzeci świętemu Szczepanowi. Okres świąteczny ciągnie się do 19 stycznia, do święta Chrztu Pańskiego, kiedy święci się wodę. Dla dziecka to więc kilka dni świętowania z rzędu, a potem jeszcze styczniowe nabożeństwa w cerkwiach.
Co to jest gwiazda kolędnicza i kto z nią chodzi?
Gwiazda kolędnicza to kolorowa gwiazda ozdobiona frędzlami z bibuły i ikoną Narodzenia, a czasem podświetlona. Mężczyźni robią ją w czasie postu przed świętami. Z gwiazdą kolędują grupy młodzieży, chóry parafialne i zespoły ludowe. W drugi dzień świąt odbywa się konkurs na najpiękniejszą gwiazdę.
Co przedstawia ikona Narodzenia, którą dzieci widzą w cerkwi?
Na ikonie Narodzenia na pierwszym planie siedzi Matka Boża, a Dziecię leży w żłóbku w kształcie jaskini, owinięte w pieluszki. Nad jaskinią świeci gwiazda, która symbolizuje łaskę Bożą. Dziecku można powiedzieć, że ikona to obraz, który opowiada historię narodzin Jezusa bez słów.
Czym różni się katolicka Wigilia 24 grudnia od prawosławnej?
Obie kolacje mają dwanaście dań i sianko pod obrusem. Katolicy łamią się opłatkiem i zasiadają do stołu 24 grudnia, gdy pojawi się pierwsza gwiazdka. Prawosławni dzielą prosforę i mają Wigilię 6 stycznia. Dla dziecka to dwa razy więcej okazji do świętowania.
Kto przynosi prezenty dzieciom na wschodzie Polski?
W większości kraju prezenty przynosi Święty Mikołaj, ale w niektórych regionach robi to ktoś inny. We wschodniej Polsce bywa to Gwiazdka. Gwiazdor jest w Wielkopolsce, Dzieciątko na Śląsku, a Aniołek na Podkarpaciu. Warto zapytać dziadków, jak było w ich domu.
Gdzie znajdę atrakcje świąteczne w Białymstoku w 2026 roku?
Dokładne terminy na 2026 rok pojawią się, gdy organizatorzy ogłoszą program. Dodamy je do przewodnika Rally Takes the Train po Bożym Narodzeniu w Białymstoku w drugiej połowie listopada. Zostaw adres e-mail w formularzu zapisu, a damy znać, gdy terminy będą gotowe do sprawdzenia.
Źródła
- Jarmark bożonarodzeniowy Białystok 2024. Program i godziny otwarcia, TVN24
- Kraina Otwartych Okiennic zachwyca wyjątkową architekturą, National Geographic Traveler
- Na Podlasiu wigilii jeszcze nie było. Tak wygląda prawosławne Boże Narodzenie, National Geographic
- Konkurs na najładniejszą gwiazdę kolędniczą w drugi dzień prawosławnych świąt Bożego Narodzenia, dzieje.pl (PAP)
- Pierwsza gwiazdka, 12 potraw, opłatek i sianko: Wigilia w tradycji chrześcijańskiej, RDN
- Tradycje bożonarodzeniowe w Polsce, LOT Polish Airlines